۱۳۹۶ جمعه ۲ تير
شماره‌های پیشین:
شماره ۲۷۷۵ - ۱۳۹۵ پنج شنبه ۲۳ دي
گزارشی درباره پتانسیل‌های گردشگری ایران در زمینه چشمه‌های معدنی و آبگرم
فاضلاب‌سازی از طلا

شرق: براساس آمارهای موجود در سراسر ایران حدود 430 چشمه معدنی و آبگرم وجود دارد. بااین‌حال، اگر شهر سرعین را به حساب نیاوریم در هیچ جای دیگری از کشور از این حجم بسیار بالای ظرفیت چشمه‌های معدنی و آبگرم استفاده‌ای درخور نمی‌شود. به ‌گونه‌ای که به تعبیر یک کارشناس فعال در حوزه چشمه‌های آبگرم و معدنی، ما جز استفاده استحمامی که در نهایت آب این چشمه‌ها را راهی فاضلاب می‌کند، هیچ بهره‌ای از آنها نمی‌بریم.
پیش‌بینی صاحب‌نظران حوزه گردشگری نشان می‌دهد تا 10 سال آینده حجم گردشگران حوزه آب‌درمانی از رقم 45‌ میلیون نفر کنونی، به 80‌ میلیون نفر در سطح جهان می‌رسد و این چشم‌انداز ثابت می‌کند تصمیم‌گیران و برنامه‌ریزان کشور به‌ منظور توسعه زیرساخت‌ها و ایجاد فضاهای فاخر اقامتی و تفریحی در این صنعت پایدار، باید هرچه سریع‌تر دست‌به‌کار شوند.
از سویی دیگر، آمارهای سازمان جهانی گردشگری نشان می‌دهد، حجم گردش مالی در حوزه توریسم درمانی، 10 درصد از کل گردشگری جهان را شامل می‌شود که این عدد، یعنی سالانه بالغ بر 150 ‌میلیارد دلار تنها در بخش گردشگری سلامت هزینه می‌شود. توریسم‌درمانی البته تنها در حوزه خدمات پزشکی و بیمارستانی خلاصه نمی‌شود و علاوه بر ظرفیت‌های درمانی و تخصصی، بر ظرفیت‌های طبیعی نیز تکیه دارد و هر چقدر در حوزه‌های درمان و جاذبه‌های طبیعی، ارزش افزوده ایجاد شود، می‌توان سهم موجود از این بازار بزرگ و پایدار را افزایش داد.
درهمین‌حال و براساس گزارش مؤسسه تحقیقاتی «Research and Markets» با عنوان «دورنمای صنعت گردشگری درمانی تا سال 2016»، که عملکرد کشورهای منطقه خاورمیانه در توسعه و درآمدهای حاصل از جذب گردشگری درمانی و نیز دورنمای آن تا چهار سال آینده را بررسی کرده است، کشورهای اردن، ترکیه، عربستان و ایران بیشترین میزان جذب گردشگر درمانی را در منطقه خاورمیانه داشته‌اند و کشور امارات نیز در حال انجام تلاش‌های وسیعی برای تبدیل‌شدن به مقصد اول گردشگری درمانی در گستره بین‌المللی است. در ادامه همین گزارش اعلام می‌شود منطقه خاورمیانه در سال 2006 حدود یک‌میلیاردو 240‌میلیون دلار از محل گردشگری درمانی درآمد داشته و انتظار می‌رود با ادامه روند روبه‌‌رشد کنونی، این رقم در پایان سال 2016 به دو ‌میلیارد دلار برسد. هنوز آمارها دراین‌باره به‌روز نشده است. باید منتظر ماند و دید آیا این انتظار محقق شده است؟ اگرچه با نگاهی به ظرفیت‌های ایران، می‌توان ادعا کرد در کشور ما اقدام خاصی در این زمینه صورت نگرفته است و نمی‌توان چنین برآوردی داشت.
اگر در ایران، تنها شهر سرعین اردبیل را داریم که ظرفیت‌های آن همه بر مبنای چشمه‌های آبگرم استوار شده است، اما آمار‌های سازمان جهانی گردشگری در همین رابطه نشان می‌دهد سالانه در حدود 600‌ هزار نفر در اسپانیا، یک‌میلیون‌و  200 ‌هزار نفر در فرانسه، یک‌میلیون‌و 300 ‌هزار نفر در سوئیس، 11‌میلیون نفر در روسیه و 12‌ میلیون نفر در مجارستان و آلمان، در قالب گردشگر به چشمه‌های آبگرم درمانی می‌روند. شهر بپو در ژاپن که چشمه‌های آبگرم آن بسیار معروف است، در هر سال به‌تنهایی حدود 13‌میلیون گردشگر آب‌درمانی را به خود جذب می‌کند.
در رابطه با ظرفیت‌های ایران در حوزه چشمه‌های آبگرم و معدنی با محمدحسین علی‌حسینی، کارشناس باسابقه شیمیایی‌درمانی که سال‌ها روی چشمه‌های آبگرم ایران و جهان کار کرده است، گفت‌وگو کرده‌ایم، او در این گفت‌وگو، گفت: «حدود 27‌ هزار واحد در کل دنیا، چشمه آبگرم وجود دارد و در ایران نیز حدود 430 چشمه داریم که می‌شود آنها را چشمه‌های آبگرم معدنی نامید.
البته از بین این تعداد آبگرم در ایران، آب‌هایی که خصلت درمانی داشته باشند، بسیار کم است. طبق تحقیقات من، در کل حدود 20 مورد داریم که این ویژگی درمانی را دارند و از این 20 مورد هم هر کدام کاربردهای بسیار خاصی دارند. اما در دنیا، همان حدود 27‌ هزار موردی که وجود دارد، حجم فروش آب آن حدود 50‌ میلیارد دلار در سال است. این آمار البته مربوط به سال 2013 است. بیشترین تعداد چشمه‌های آبگرم و آنهایی که در صنعت گردشگری از آنها استفاده می‌شود، در منطقه آسیا پاسفیک واقع شده‌اند. مقام دوم در این زمینه را اروپا دارد و بعد از آن با فاصله‌ای زیاد نوبت به خاورمیانه می‌رسد که البته به ‌لحاظ داشتن تأسیسات توسعه‌یافته رتبه بسیار پایینی دارد. کشور ما در خاورمیانه هم کمترین درآمد را در این زمینه داشته است.» طبق گفته این کارشناس به ‌لحاظ درمانی، آب‌های معدنی می‌توانند تا 38 بیماری را به ‌طور مستقیم یا غیرمستقیم درمان کنند. بیماری‌های مفصلی و نارسایی‌های تنفسی، بخشی از این بیماری‌هاست.
علی‌حسینی همچنین می‌گوید در دنیا‌فرانسوی‌ها در زمینه فروش بیشترین استفاده را از چشمه‌های آبگرم می‌برند، ولی بهترین بهره‌وری را از نظر گردشگری، ژاپنی‌ها به نام خود ثبت کرده‌اند. ژاپنی‌ها در حقیقت روی همین بعد گردشگری تمرکز کرده‌اند، اما فرانسوی‌ها چشمه‌های آبگرم خود را به صنعت گره زده‌اند و آن را با تبلیغ درست در قالب پاکت و بسته‌بندی حرفه‌ای به همه دنیا می‌فروشند. محصولات آبگرم‌های فرانسوی را حتی در ایران خودمان در هر روستایی که داروخانه یا فروشگاه لوازم آرایشی و بهداشتی داشته باشد هم می‌توان دید. در حقیقت فرانسوی‌ها بهترین بهره‌وری صنعتی را از آن ‌برده‌اند. آنها هم چشمه‌های آبگرم و مجتمع‌های آب‌درمانی دارند هم آب آنها را بسته‌بندی می‌کنند و به تمام دنیا می‌فروشند. فقط یکی از همین چشمه‌های فرانسوی سالانه 2.2‌ میلیارد یورو درآمد مالی دارد و با وجود این میزان گردش مالی که از فروش جانبی محصولات مرتبط با آب چشمه‌های خود به دست می‌آورد هنوز چشمش را به آن چشمه دوخته و استخرهای آب‌درمانی خود را هم می‌چرخاند، اما ما تنها استفاده‌ای كه از چشمه‌های باکیفیت آبگرم خودمان می‌کنیم، این است که آب آن را در استخرها استفاده می‌کنیم و بعد از آن هم هرز می‌رود و به فاضلاب تبدیل می‌شود.
بسیاری از کارشناسان حوزه گردشگری نیز معتقد هستند معرفی و شناسایی خواص درمانی چشمه‌های معدنی و تلفیق آنها با ویژگی تفرجی و گردشگری سلامت، گردشگران را به استفاده از جاذبه‌های طبیعی اطراف چشمه‌ها و استفاده از آنها به‌عنوان یک جاذبه ارزشمند درمانی ترغیب می‌کند. با وجود اين هنوز در این زمینه هیچ اقدام خاص و چشمگيري در کشور انجام نشده است.
دلایل همین موضوع را از مرتضی رحمانی‌موحد، معاون گردشگری سازمان گردشگری کشور، پرسیده‌ایم و او در پاسخ به این سؤال گفت: در این بخش به‌غیر از مشکل اطلاع‌رسانی و تبلیغ، ما مشکل نبود زیرساخت‌های مرتبط و لازم را نیز داریم، به‌لحاظ پتانسیل‌ها، بله وضعیت کشور ما درخورتوجه است، اما چون زیرساخت نداریم و مسئولان و متولیان چشمه‌های آبگرم و مراکز آب‌درمانی هم خیلی در این زمینه آگاهی لازم را ندارند تبلیغات خاصی صورت نگرفته است. بااین‌حال برنامه مشخص بعدی ما برای آینده این است که می‌خواهیم تعدادی از این مراکز مهم کشور را در نمایشگاه‌های تخصصی شرکت بدهیم و اگر بودجه و منابع مالی ما اجازه دهد، در سال آینده می‌خواهیم در بازاریابی و تبلیغ حوزه آب‌درمانی و چشمه‌های آبگرم کشور به صورتی ویژه کار کنیم و این بخش از پتانسیل‌های کشور را پررنگ‌تر جلوه دهیم. می‌خواهیم با توجه ویژه به این بخش، بسته سفر تعریف و در این زمینه گردشگر برای کشور جذب کنیم.
او همچنین در رابطه با جایگاه و رتبه کشور ایران در حوزه آب‌درمانی و رقبای ایران نیز گفت: «رقبای ما بدون‌شک برخی از کشورهای همسایه هستند، کشورهایی مثل تاجیکستان، قرقیزستان، جمهوری آذربایجان، ارمنستان و.... باید قبول کنیم ما در این زمینه نمی‌توانیم اروپا را پشت‌سر بگذاریم چون آنها امکانات و متخصصان و پزشکانشان به‌علاوه منابعی که دارند، بسیار پیشرفته و حرفه‌ای است. برای بازارهای هدف هم ما باید اتباع کشورهای منطقه را مدنظر داشته باشيم؛ چون اگرچه رقبای زیادی داریم، اما جاذبه‌هاي زيادي هم داریم که خیلی از رقبای ما ندارند، کیفیت برخی منابع آب ما و همچنین داروهای گیاهی ما به‌گونه‌ای است که در دنیا مقاممان بالاست، باید اینها را ترکیبی ارائه کنیم تا نسبت به رقبا متمایز شویم. اگر این کار را کردیم می‌توانیم حرف‌های زیادی برای گفتن داشته باشیم».


دیدگاه‌ها(۰)