۱۳۹۶ پنج شنبه ۲ آذر
شماره‌های پیشین:
شماره ۲۸۱۱ - ۱۳۹۵ پنج شنبه ۵ اسفند
جدال خبرگزاری‌ها با رسانه‌های نو

تولید هوشمند خبر، سرمایه‌گذاری در بخش فنی و همکاری‌‌های دوجانبه و چندجانبه، سه الگوی رایج میان خبرگزاری‌های جهان برای حضور مؤثر در عصر رسانه‌های نوین است. به گزارش ایرنا، ابوت جوزف لیبلینگ (A.J.Liebling) از مجله نیویورکر در یکی از مقاله‌هایش در سال 1961 جمله‌ای معروف نوشت که بسیار بحث‌انگیز شد. لیبلینگ نوشت: «آزادی رسانه به کسی تعلق دارد که رسانه‌ای داشته باشد».شاید او نمی‌توانست روزی را تصور کند که هر شهروند با داشتن یک گوشی هوشمند و فعالیت در شبکه‌های اجتماعی، بتواند به معنای واقعی کلمه، مالک یک رسانه باشد. با این حال، در همان دوران نیز مفهوم رسانه در حال دگرگونی بود.  دهه 60، دهه‌ای است که تلویزیون در بسیاری از کشورهای پیشرفته فراگیر شد و به سلطه روزنامه بر رسانه‌های جهان پایان داد. همین تحول در دهه 60 سبب شد با وجود افزایش چشمگیر جمعیت و فناوری چاپ، تعداد روزنامه‌های چاپی در آمریکا از «دو‌هزارو 200» عنوان در سال 1910 به کمتر از «هزارو 500» عنوان در سال 2002 کاهش یابد.  «مارشال مک‌‌لوهان»، نویسنده کانادایی، در همان سال‌های دهه 60 با اشاره به گسترش شبکه‌های تلویزیونی از عبارت «دهکده جهانی» برای نخستین‌بار استفاده کرد. شبکه‌های تلویزیونی، بخشی از مخاطبان و صدالبته درآمد ناشی از آگهی در رسانه‌های چاپی را تصاحب کردند.  روزنامه‌ها به‌ویژه در دهه 80 میلادی با ادغام در شرکت‌های بزرگ رسانه‌ای به این چالش نوظهور پاسخ گفتند. در سال 2000 میلادی، کمتر روزنامه‌ای را می‌شد در آمریکا یافت که به صورت مستقل از شرکت‌های رسانه‌ای چاپ شود.  ظهور سیستم‌عامل ویندوز و سپس فراگیرشدن اینترنت از اواخر دهه 90، چالشی نو برای روزنامه‌های جهان بود. در اواسط نخستین دهه از قرن 21، کمتر روزنامه‌ای بود که نسخه‌ای اینترنتی نداشته باشد.  حضورنیافتن در فضاهای نو، به معنای محرومیت از ابزارهای جدید و منابع درآمد بود. امروزه، گردش مالی حاصل از تبلیغات در اینترنت، نه‌فقط از رسانه‌های چاپی که از شبکه‌های تلویزیونی هم پیشی گرفته است.  کل درآمد تبلیغات اینترنتی در آمریکا در سال 2015 به 59‌میلیاردو600‌ میلیون دلار رسید و در سال 2016 احتمالا به فراتر از 65‌ میلیارد دلار بالغ شده است.  در سطح جهان نیز مجموع ارزش تبلیغات اینترنتی در سال 2016 از 150‌ میلیارد دلار فراتر رفت و از ارزش تبلیغات تلویزیونی پیشی گرفت. در گالری تصاویر این مقاله، نمودار درآمد تبلیغات اینترنتی را در آمریکا و در جهان مشاهده می‌کنید.  این روند حتی روی روزنامه‌خوان‌ترین ملت جهان (ژاپن) هم تأثیر گذاشت. رکورد شمارگان روزنامه‌ها متعلق به کشور ژاپن است. روزنامه‌های «یومیوری» و «آساهی» نه‌فقط بزرگ‌ترین روزنامه‌های ژاپن، بلکه با فاصله بسیار زیاد، پرشمارگان‌ترین روزنامه‌های جهان هستند. روزنامه اقتصادی نیکه‌ (Nikkei) در ژاپن نیز پرشمارگان‌ترین روزنامه اقتصادی جهان است. بااین‌حال، شمارگان روزنامه‌های ژاپنی هم در سال‌های اخیر روندی کاهنده را پیموده و بازار آگهی در این کشور به سوی اینترنت هدایت شده است.  در سال 2015، بیش از یک‌ میلیون نسخه از تیراژ روزنامه‌های ژاپن کاسته شد. در این سال، جمع ارزش آگهی‌های روزنامه‌ای در ژاپن با 6.2 درصد کاهش، به کمتر از 568‌ میلیارد ین رسید؛ درحالی‌که ارزش آگهی‌های اینترنتی با رشد 10درصدی، به حدود «یک‌تریلیون‌و 160‌ میلیارد ین» بالغ شد. به زبان دیگر، اکنون ارزش تبلیغات اینترنتی در ژاپن دو برابر تبلیغات روزنامه‌ای است. نماینده خبرگزاری کیودو، در شانزدهمین مجمع عمومی سازمان خبرگزاری‌های آسیا و اقیانوسیه (OANA) که اواخر سال 2016 در باکو برگزار شد، تأثیر «فناوری ارتباطات» (IT) بر رسانه را به سه دوره تقسیم کرد. او ظهور اینترنت را «موج اول» و ظهور تلفن هوشمند و شبکه‌های اجتماعی را «موج دوم» نامید. به باور بسیاری از اصحاب رسانه، «هوش مصنوعی»، یک فناوری درحال توسعه‌ است که به‌زودی بر عرصه رسانه‌های جهان غالب خواهد شد. نماینده خبرگزاری کیودو، این تأثیر را «موج سوم» نامید. دولت ژاپن، المپیک 2020 توکیو را فرصتی برای سرمایه‌گذاری در فناوریِ هوش مصنوعی دانسته و برای دستیابی به بازاری به ارزش 30 تریلیون ین، برنامه‌ریزی کرده است. این فناوری از تولید خودروهای هوشمند تا روبات‌های راهنمای گردشگران و البته حوزه رسانه‌ها را شامل می‌شود. خبرگزاری‌ها به‌عنوان مراکز تولید خبر و گزارش، هرگز با رسانه‌های پخش اخبار رقابت نمی‌کنند، بلکه آنها را تغذیه می‌کنند. شمار بازدیدکنندگان تارنمای خبرگزاری آسوشیتدپرس در آمریکا، بسیار کمتر از تارنماهای سی‌ان‌ان، فاکس‌نیوز، نیویورک‌تایمز و واشنگتن‌پست است، اما همه رسانه‌های نام‌برده، اغلب خبرهایشان را مستقیما از تارنمای آسوشیتدپرس و به نقل از این خبرگزاری کپی می‌کنند. ارتباط میان خبرگزاری رویترز و رسانه‌های انگلیسی نیز کم‌وبیش به‌همین‌ترتیب است. وضعیت در رسانه‌های نو و شبکه‌های اجتماعی نیز دقیقا به همین منوال است. آسوشیتدپرس در توییتر 9.5‌ میلیون دنبال‌کننده دارد؛ درحالی‌که شمار دنبال‌کنندگان سی‌ان‌ان و نیویورک‌تایمز در توییتر به‌ترتیب، بیش از 31 و بیش از 33‌ میلیون نفر است. «دونالد ترامپ»، رئیس‌جمهوری آمریکا، به‌تنهایی حدود 22‌ میلیون‌ دنبال‌کننده توییتری دارد. صفحه آسوشیتدپرس در فیس‌بوک را فقط 461‌ هزار نفر دنبال می‌کنند. اما دنبال‌کنندگان نیویورک‌تایمز در فیس‌بوک بیش از 12‌ میلیون نفر و دنبال‌کنندگان سی‌ان‌ان در این شبکه اجتماعی، بیش از 25‌ میلیون نفر هستند. بنابراین موفقیت یک خبرگزاری را نه در «تعداد بازدیدکنندگان تارنما یا شبکه اجتماعی»، بلکه در «میزان اثرگذاری بر رسانه‌های دیگر» باید جست‌وجو کرد. یک خبرگزاری زمانی موفق است که رسانه‌های پربیننده از خبرهایش استفاده کنند. شناخت مخاطبان و تولید هوشمندانه خبر (از نظر محتوا و نوع خبر) متناسب با نیاز مخاطبان مختلف، کلید دستیابی به این هدف است. الگوی دیگر، تقابل میان «سرمایه‌گذاری در فناوری یا دویدن پشت فناوری» است. افتتاح یک کانال یا صفحه در شبکه‌های مجازی و تداوم تولید خبر به شیوه سنتی، مصداق «دویدن پشت سر فناوری» است. مزیت یک خبرگزاری به فردی که در خانه‌اش خبرها را منتشر می‌کند، علاوه بر امکانات بیشتر برای گردآوری و تولید خبر، در این است که امکان سرمایه‌گذاری و پیشروبودن در شناخت و توزیع هوشمندانه محصولات را دارد. این همان روشی است که خبرگزاری‌های «تاس» و «شینهوا» دنبال می‌کنند. راهکار دیگری که خبرگزاری‌ها برای مقابله با چالش‌های نو به کار برده‌اند، همکاری‌های دوجانبه و چندجانبه است. بسیاری از خبرگزاری‌های جهان برای افزایش دسترسی به منابع موثق خبری، با همتایان خارجی خود تفاهم‌نامه‌های دوجانبه دارند. اوآنا (OANA) در آسیا و اِآنا (EANA) در اروپا نیز نمونه‌هایی از همکاری‌های چندجانبه است.


دیدگاه‌ها(۰)