۱۳۹۶ پنج شنبه ۱۰ فروردين
شماره‌های پیشین:
شماره ۱۳۹۶ - ۱۳۹۵ يکشنبه ۲۹ اسفند
ایران؛ مقصد حرفه‌ای‌ها
صدرا محقق

بهمن، ماه سرد و خشک زمستان اصفهان است. در رستوران معروف شهرزاد نصف جهان، من و سه همراه دیگرم نشسته‌ایم و منتظر آمدن غذاهایی هستیم که پس از چندین دقیقه انتظار سفارش داده‌ایم. سالن رستوران بزرگ است و در کل فضای آن پشت‌به‌پشت هم میز و صندلی چیده شده، صندلی‌ها لحظه‌به‌لحظه پر و خالی می‌شوند و پیشخدمت‌ها ثانیه‌ای فرصت استراحت ندارند یا مشغول سفارش‌گرفتن هستند یا در حال آوردن غذا و بردن ظرف‌های خالی. جلوی در و داخل راهروی ورودی رستوران هم وقتی که ما رسیدیم و هم حالا که نشسته‌ایم، مشتریان به صف ایستاده‌اند تا نوبتشان شود. پیشخدمت در حال گرفتن سفارش مشتریان میز بزرگ کناری ما که حدود 12 نفر دور آن نشسته‌اند، است و با زبان انگلیسی دست‌وپاشکسته‌ای مشغول توضیح غذا برای یکی از آنهاست، او هم پس از شنیدن توضیحات پیشخدمت بلافاصله به همراهانش نگاه می‌کند و به زبان چینی برای آنها- احتمالا شنیده‌هایش را- توضیح می‌دهد. هر 12 نفر میز کناری ما چینی هستند. البته نه‌فقط این میز که تقریبا دور همه میزهای چهار گوشه سالن مشتریان چینی نشسته‌اند.
سمت دیگر ما، یک میز دو‌نفره خالی بود که یک زوج جوان و کم‌سن‌وسال و خوش‌قد و بالای اروپایی نوبتشان شد و آمدند نشستند. از صحبت‌کردنشان معلوم شد آلمانی هستند. در سرتاسر لحظاتی که آنجا بودند یا محو تماشا و صحبت با هم بودند یا مشغول خوردن غذایی که سفارش داده بودند.
«آدم اینجا احساس غریبی می‌کند، به غیر از ما و این دو تا آلمانی همه چینی هستند». این را یکی از همراهان ما گفت و لبخند زد. بعد با حالت‌های چهره‌اش شروع کرد به اشاره‌کردن به سمت میزهای رستوران و شمردن اینکه پشت کدام میزها مشتریان چینی نشسته‌اند. با ورود و خروج هر دسته از گردشگران چینی به رستوران معلوم بود آنها در دسته‌های چندتایی و با تور به اصفهان آمده‌اند. یک دسته 10 نفر، یک دسته پنج تا شش نفر و بعضی‌ها تا 16 نفر هم بودند. همراه برخی از آنها راهنمای ایرانی هم بود، اما بیشترشان بدون راهنما بودند و یکی از بین خودشان یا به‌سختی بسیار چند کلمه‌ای فارسی حرف می‌زد یا با زبان انگلیسی همان‌ها را توضیح می‌داد.
این حجم پرتعداد گردشگران چینی، البته فقط در این رستوران و در اصفهان نبودند. در تهران هم، گشتی در بازارهای بزرگ و قدیمی مثل بازار سنتی پایتخت یا بازار تجریش و همچنین مناطق تاریخی-گردشگری مثل کاخ گلستان و... شما را با حجم زیادی از گردشگران چینی مواجه می‌کند که در دسته‌های دو تا 20‌‎نفری برای دیدن ایران آمده‌اند. مشابه همین ماجرا را در شهرهای یزد، شیراز و کاشان هم می‌توان دید، آنجا هم تعداد گردشگران چینی همپای دیگر گردشگران خارجی به نسبت سال‌های گذشته، حکایت از افزایش بسیاری دارد. این گردشگران چینی البته تنها بخشی از سیل گردشگرانی است که در سال 1395 تعداد ورودشان به ایران افزایشی چشمگیر را ثبت کرده است. در همین رابطه با زهرا احمدی‌پور، معاون رئیس‌جمهور و رئيس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و صنایع دستی که چهار ماه است سکان هدایت این سازمان را با حکم حسن روحانی، رئیس‌جمهور، به دست گرفته است، گفت‌وگو کردیم. او در پاسخ به این سؤال که وضعیت ورود گردشگران خارجی به ایران به نسبت گذشته چه تفاوت‌هایی کرده است به «شرق» گفت: «ورود گردشگران کشورهای غربی به تفکیک کشورهای مختلف از 13 تا 104 درصد رشد را ثبت کرده است که رقم 104 درصد با بیشترین رشد مربوط به ورود گردشگران فرانسوی به ایران بوده است. 10 کشور اروپایی که دارای بیشترین سهم در گردشگری ورودی ایران هستند نیز به ترتیب کشورهای آلمان، فرانسه، ایتالیا، روسیه، هلند، انگلستان، سوئد، اتریش، اسپانیا و سوئیس هستند؛ برای مثال تعداد گردشگر ورودی از آلمان بیش از 29 هزار نفر و حدود چهار هزار نفر نیز از سوئیس در شش‌ماهه اول سال 95 بوده و برای تمام کشورهای اروپایی رشد مثبت ورود گردشگر داشته‌ایم».
آن‌گونه که احمدی‌پور می‌گوید بیان رشد ورود گردشگران غربی از این نظر اهمیت دارد که فضای پیش از برجام و پیش از روی‌کارآمدن دولت تدبیر و امید، بیشترین آسیب را به این بخش وارد کرده بود. گسترش روابط، به‌ویژه توسعه روابط دوجانبه گردشگری با این کشورها، لغو تحریم‌ها علیه ایران، دیپلماسی فعال ایران در عرصه بین‌المللی، ارائه تصویر مثبت از ایران در جهان پس از برجام، سفرهای مقامات عالی‌رتبه کشورهای اروپایی به ایران، تلاش برای توسعه گردشگری ایران در عرصه بین‌المللی و حمایت و تشویق فعالیت‌های بخش خصوصی سبب شده نام ایران دوباره در فهرست هدف گردشگری تورهای اروپایی قرار بگیرند. در همین حال، مرتضی رحمانی‌موحد، معاون گردشگری سازمان میراث فرهنگی و گردشگری که از ابتدای دولت روحانی در این سمت مشغول است و بیشتر این تغییرات را از نزدیک لمس کرده در پاسخ به «شرق» در‌این‌باره چنین توضیح می‌دهد: «بدون تردید افزایش ورود گردشگران اروپایی به ایران نشانه مهم و مثبتی است، به‌ویژه اینکه بیشتر گردشگران حرفه‌ای ما از اروپا می‌آیند و این خیلی نکته مهمی است؛ یعنی گردشگران حرفه‌ای به این شکل نیستند که بدون برنامه‌ریزی و شناخت به جایی سفر کنند. آنها از قبل جایی را که قرار است ببینند، به لحاظ همه مؤلفه‌های تعیین‌کننده بررسی می‌کنند و سپس اقدام به سفر می‌کنند. این یعنی ایران برای این گردشگران واجد درصد بالایی از اطمینان و اعتماد شده است که آنها را ترغیب به سفر به ایران کرده است. تعدادی از گردشگران حرفه‌ای، ابتدا به صورت آزمایشی به جایی سفر می‌کنند، امکانات و زیرساخت‌ها و شرایط فرهنگی و داشته‌های آنجا را بررسی می‌کنند و سپس بقیه را ترغیب به سفر به آن مقصد مشخص می‌کنند». رحمانی‌موحد می‌افزاید: «به همین دلیل ما معتقد هستیم این افزایش امیدوارکننده در تعداد گردشگران موضوعی اتفاقی و بدون برنامه‌ریزی نیست و این افزایش معلول برنامه‌ریزی و اقدامات حساب‌شده ما در این سال‌ها بوده است».
در بخش دیگری از گفت‌وگو، از معاون گردشگری دولت روحانی درباره ورود گردشگران چینی سؤال می‌کنم، او در پاسخ، چنین توضیحاتی را ارائه می‌دهد: «در سال 94 در حدود 60 هزار چینی وارد ایران شدند، این آمار البته شامل همه اتباع چینی است که به ایران آمدند؛ از گردشگر و تاجر گرفته تا افراد دیگری که از همه قسمت‌های این کشور مانند خود چین و هنگ‌کنگ و... به ایران آمدند. اما آمارهای ما در 9 ماهه اول سال 1395 نشان می‌دهد که در همین مدت فقط 52 هزار نفر به ایران وارد شده‌اند که اگر این میزان با 9 ماهه اول سال 94 مقایسه شود نشان می‌دهد رشد ورود چینی‌ها به ایران افزایش 30‌درصدی را ثبت کرده است».
رحمانی‌ موحد در تحلیل خود درباره دلایل افزایش ورود چینی‌ها به ایران نیز می‌گوید: «ما در این سه سال برنامه‌های زیادی برای افزایش ارتباطات گردشگری خود با کشور چین و ترغیب گردشگران چینی برای ورود به ایران داشتیم، برای این هدف هم در نمایشگاه‌های گردشگری چین حضوری منظم و ساماندهی‌شده را ترتیب دادیم و هم در سفرهای رسمی خود نشست‌های مشترک زیادی با مسئولان گردشگری این کشور برگزار کردیم، به غیر از این، چندین دفتر فرهنگی-گردشگری ایران را برای تبلیغ جذابیت‌های کشورمان در چین نیز فعال کردیم که مجموعه این اقدامات تأثیرات خوبی بر جای گذاشته است».
بر‌اساس اعلام مسئولان معاونت گردشگری و همچنین اعضای انجمن صنفی راهنمایان گردشگری ایران، هم‌اکنون در کل کمتر از 30 مترجم چینی در ایران فعال هستند که در زمینه راهنمای گردشگری فعالیت می‌کنند. البته هنوز این تعداد به صورت تخصصی در زمینه تورلیدری (راهنمای گردشگری) آموزش ندیده‌اند، اما گفته می‌شود سازمان میراث فرهنگی و انجمن صنفی راهنمایان گردشگری برای آنها برنامه‌هایی آموزشی ترتیب داده‌اند تا مترجمی خود را به صورت حرفه‌ای با آموزش‌های گردشگری تلفیق کرده و در این زمینه فعال شوند. علاوه‌بر‌این یک‌سری مزایا و تشویق‌هایی برای یادگیری زبان چینی و فعالیت در حوزه راهنمایان گردشگری برای گردشگران چینی نیز در نظر گرفته شده است تا کمبودها در این حوزه جبران شود.

حرفه‌ای‌ها به ایران می‌آیند
از تفاوت‌های مهمی که در این سال‌ها در صنعت گردشگری ایران رخ داده است، این است که گردشگران ورودی خارجی، چه از شرق و چه از غرب، اغلب یا در قالب تور به ایران می‌آیند یا گردشگران حرفه‌ای هستند که مقاصد خود را براساس دانش و شناختی فراگیر تعیین می‌کنند.
حمید درودیان یکی از اعضای انجمن صنفی راهنمایان گردشگری تهران که سال‌هاست شغل راهنمایی گردشگران در پایتخت را دارد، در رابطه با این موضوع به «شرق» می‌گوید: «اتفاق مهم و چشمگیری که در این سال‌ها در گردشگری ایران رخ داده این است که نوع گردشگرانی که به اینجا می‌آیند به نسبت سال‌های قبل به صورتی محسوس تفاوت کرده‌اند. قبلا بیشتر کسانی می‌آمدند که صرفا برای دیدن ایران می‌آمدند یعنی یک اسم کلی از ایران در ذهن داشتند و می‌آمدند ببینند این کشور چگونه است. اما حالا اغلب کسانی که می‌آیند گردشگر حرفه‌ای هستند و از قبل مطالعاتی درباره ایران کرده‌اند، می‌دانند که چه نقاطی از شهر را باید ببینند و گاهی برخی از آنها چنان جزئیاتی درباره آثار تاریخی و پیشینه فرهنگی ما می‌دانند که شاید یک راهنمای گردشگری هم نداند».
طبق گفته این راهنمای گردشگری، بازار تهران و کاخ موزه گلستان، همچنین موزه ملی و موزه جواهرات از جمله جاهایی است که صد‌در‌صد گردشگران خارجی که به تهران سفر می‌کنند، تمایل دارند حتما آنها را ببینند. پس از این موارد، موزه‌هایی مثل آبگینه، موزه فرش و کاخ‌های سعدآباد و نیاوران و... از جمله دیگر جاهایی است که گردشگران علاقه‌مند به دیدن آنها هستند، اما همه الزاما مشتاق رفتن به این مکان‌ها نیستند. کاخ موزه گلستان تنها اثر ثبت‌شده ایران در فهرست یونسکو است که در پایتخت واقع شده است و به همین دلیل اصلی‌ترین مقصد گردشگران خارجی در تهران است.  
شروع این گزارش درباره حضور گردشگران چینی در اصفهان و ایران بود. بخش پایانی آن هم درباره آنهاست؛ چراکه براساس اطلاعات و آمار منتشرشده از سوی سازمان جهانی گردشگری چینی‌ها در سال‌های اخیر از بزرگ‌ترین گروه‌های گردشگران دنیا محسوب می‌شوند؛ به گونه‌ای که چینی‌ها بیشتر از هر شهروند دیگری حتی آمریکایی‌ها برای سفر و گردش هزینه می‌کنند. تنها در سال گذشته میلادی (۲۰۱۶) مردم این کشور برای سفرهای خارجی خود ۱۰۹‌میلیارد‌و ۸۰۰ میلیون دلار هزینه کرده‌اند.
تارنمای اداره ملی گردشگری چین چندی پیش در تازه‌ترین گزارش خود از وضعیت سفر گردشگران چینی به خارج از کشور اعلام کرد در سال 2016 میلادی ۱۲۲ میلیون نفر از مردم چین سفرهای خارجی به قصد گردشگری داشته‌اند. میزان سفرهای گردشگری مردم چین بر‌اساس اعلام اداره ملی گردشگری این کشور در مقایسه با سال ۲۰۱۵ میلادی 4.3 سه دهم درصد بیشتر شده است. دولت چین در سال‌های اخیر موفق شده است با سیاست‌های راهبردی خود باعث تسهیل در صدور روادید برای مردم این کشور شود و از سوی دیگر با رشد اقتصادی خوب چین، قدرت مصرف و هزینه‌کرد مردم این کشور نیز ارتقا یافته است. همچنین فهرست منتشرشده اداره ملی گردشگری چین نشان می‌دهد تایلند، ویتنام، انگلیس، کره جنوبی، ژاپن، روسیه و مالدیو محبوب‌ترین مقاصد سفر برای گردشگران چینی است. چین درحال‌حاضر اصلی‌ترین منبع فرستادن گردشگر به کشورهای دیگر و چهارمین مقصد بزرگ گردشگری دنیاست و ممکن است تا سال ۲۰۲۰ میلادی در رده نخست قرار گیرد. آن‌گونه که مسئولان سازمان میراث فرهنگی به «شرق» گفته‌اند تا پایان سال ۲۰۱۶ میلادی، سه دفتر جذب گردشگر جمهوری اسلامی ایران در چین راه‌اندازی شده است، این دفاتر قرار است جاذبه‌های گردشگری ایران را به گردشگران چین معرفی و همچنین بسته‌های سفر را به مردم این کشور ارائه کنند. بدون تردید برای جذب و جلب گردشگران چینی، ایران نیازمند ایجاد زیرساخت‌ها و امکانات مناسب برای پذیرایی از آنهاست، افزایش رستوران‌های چینی، مترجمان زبان چینی، هتل‌ها و امکانات مناسب، از جمله زیرساخت‌های مورد نیاز در این بخش است. به غیر از این، تسهیل صدور ویزا برای گردشگران دو کشور از مهم‌ترین موضوعاتی است که باید در دستور کار قرار گیرد.


دیدگاه‌ها(۰)