۱۳۹۶ پنج شنبه ۱۰ فروردين
شماره‌های پیشین:
شماره ۱۳۹۶ - ۱۳۹۵ يکشنبه ۲۹ اسفند
اداره ورزش در کشورهای برتر المپیک
عبدالرضا نباتچیان.کارشناس مدیریت ورزش

مدیریت ورزش در ایران تاریخچه پرفرازونشیبی دارد و این تاریخچه باعث شده فعالیت‌های وزارت ورزش‌وجوانان در برخی از مواقع تحت‌تأثیر آن قرار گیرد. در سال 1300 با تأسيس انجمن ملی تربیت بدنی، نظام ورزش ایران شکل گرفت و در سال 1350 سازمان تربیت بدنی و تفریحات سالم یکی از معاونت‌های نخست‌وزیری شد.
سازمان تربیت بدنی و تفریحات سالم با اندک تغییراتی در حوزه ساختاری خود تا سال 1389 به فعالیت ادامه داد، تا اینکه در این سال مجلس با تصویب تأسيس وزارت ورزش‌وجوانان به فعالیت‌های آن پایان داد.
در این بین کمیته ملی المپیک نیز یکی دیگر از نهادهای مدیریتی ورزش ایران است که وجه بین‌المللی در حوزه ورزش دارد؛ در سال 1324 با تأسيس 15 فدراسیون ورزشی و برای مدیریت ورزش حرفه‌ای و تعاملات بین‌المللی ورزش فعالیت‌های خود را آغاز کرد و در سال 1326 به عضویت کمیته بین‌المللی المپیک پذیرفته شد.
این دو نهاد مدیریتی ورزش که هر دو بر فدراسیون‌های ورزشی نظارت و مداخلات اداری و مالی دارند، از دیرباز اختلاف سلیقه‌های متعددی در نحوه مدیریت فدراسیون‌های ورزشی داشته‌اند، به‌گونه‌ای که این اختلاف سلیقه‌ها با توسعه سریع ورزش در دنیا و ایران دامنه‌های جدیدی پیدا کرد.
المپیک نوین به جایگاه نمایش قدرت عملکرد مدیریتی کشورها در حوزه ورزش، سیاست، اقتصاد، صنعت، علم و... تبدیل شده و ورزش به عنوان یکی از شاخص‌های توسعه برای کشورها لحاظ می‌شود. با نگاهی به 10 کشور برتر در المپیک ریو 2016، قصد داریم نگاهی گذرا به نهادهای مدیریتی ورزش در این کشور‌ها داشته باشیم.
این 10 کشور در مجموع 517 مدال از 983 مدال توزیع‌شده در ریو را از آن خود کردند. درواقع حدود 50 درصد مدال‌ها به کشورهای آمریکا، بریتانیا، چین، روسیه، آلمان، ژاپن، فرانسه، کره‌جنوبی، ایتالیا و استرالیا رسیده و 40درصد مابقی مدال‌ها بین 190 کشور باقی‌مانده توزیع شده است!
نکته قابل‌توجهی که در میان این 10 کشور به چشم می‌خورد، نحوه مدیریت ورزش حرفه‌ای در این کشورهاست. با بررسی کشورهای ایالات متحده آمریکا، آلمان و ایتالیا درمی‌یابیم نهادی به نام وزارت ورزش ندارند و دولت‌ها فقط در حوزه توسعه ورزش همگانی نقش مستقیم و مدیریتی داشته‌اند و ورزش حرفه‌ای در این کشورها با فدراسیون‌های ورزشی، اتحادیه‌ها و کمیته ملی المپیک مدیریت می‌شود. این درحالی است که در هفت کشور دیگر برتر المپیک 2016، که تشکیلاتی با عنوان «وزارت ورزش» دارند، فقط در این حوزه فعالیت نمی‌کنند و فرهنگ، هنر، آموزش، رسانه، سلامت، توریسم و... از دیگر فعالیت‌های آنان است. برنامه‌ریز‌های کلان در بحث زیرساخت و توسعه ورزش همگانی، در راستای توسعه سلامت عمومی با ورزش و حمایت‌های مالی و معنوی غیرمستقیم از ورزش حرفه‌ای و فدراسیون‌های ورزشی در دستور کار آنان قرار دارد.
 در کشور ایالات متحده که توانسته 116 مدال بازی‌های المپیاد سی‌ویکم را به‌دست آورد، 15 وزارتخانه زیرمجموعه رئیس‌جمهوری فعالیت می‌کنند و همان‌طور که اشاره شد، در آن وزارتخانه‌ای به نام ورزش وجود ندارد و فدراسیون‌ها به صورت کاملا مستقل زیر نظر مجامع عمومی و تخصصی خود، تمامی حوزه‌های مدیریتی ورزشی آن رشته را مدیریت مي‌كنند و دولت، با وضع قوانین و حمایت‌های مالی و معنوی غیرمستقیم، در کنار آنان است. در این بین کمیته ملی المپیک، به عنوان استراتژیست ورزش حرفه‌ای این کشور و هماهنگ‌کننده مناسبات بین‌المللی به این فدراسیون‌ها کمک می‌کند.
 بریتانیا، با 66 مدال در جایگاه دوم، 19 وزارتخانه دارد و حوزه ورزش همگانی، برای ارتقای سطح سلامت عمومی و مشارکت‌های اجتماعی، را وزارتخانه‌ای به نام «وزارت ورزش و فرهنگ» پیگیری می‌کند. یکی از وظایف این وزارتخانه سرمایه‌گذاری‌های کلان در حوزه ورزش همگانی در بریتانیاست. در انگلیس نیز ساختار ورزش حرفه‌ای در سطح فدراسیون‌های ورزشی و اتحادیه‌ها پیگیری می‌شود و آنان در هر دو حوزه مالی و اداری خودگردان و زیر نظر مجامع عمومی خود عمل می‌کنند.
با بررسی کشورهای برتر المپیک سی‌ویکم که ورزش در آنان رشد چشمگیری داشته است، می‌توانیم دریابیم فدراسیون‌های ورزشی، در کنار فعالیت‌های تخصصی خود، فعالیت‌های اقتصادی زیادی را، با رعایت اصول بنگاه‌داری اقتصادی، انجام می‌دهند. به‌تازگی در برخی از فدراسیون‌های کشورمان، مثل والیبال، کشتی و فوتبال، فعالیت‌های اقتصادی در سطح محدود به چشم می‌خورد که بیشتر آنان نیز ناشی از جذب حامیان مالی است تا فعالیت‌های اقتصادی حرفه‌ای در سطح این فدراسیون‌ها.
حال با مقایسه نحوه مدیریت ورزش ایران و کشورهای پیشرفته در حوزه ورزش، به‌راحتی می‌توانیم تفاوت‌ها را مشخص کنیم و علت موفقیت‌های بیشتر آنان در حوزه ورزش قهرمانی و حرفه‌ای را دریابیم. همانطور که اشاره شد، مدیریت ورزش حرفه‌ای در ایران زیر نظر دو نهاد انجام می‌شود: وزارت ورزش‌وجوانان و کمیته ملی المپیک. خوشبختانه با روی‌کارآمدن دولت یازدهم، وزارت ورزش‌وجوانان با تغییر نگرش به ورزش، تحول مناسبی در حوزه ورزش همگانی ایجاد کرد. این رویکرد صحیح هرچند در اجرا با نقاط ضعف‌وقوت خود انجام شد، اما نشان داد این وزارتخانه در مسیر صحیح توسعه و مدیریت ورزش همگانی حرکت می‌کند.
در سال 1396 نظام مدیریتی کشور سال حساسی را پیش‌رو دارد؛ انتخابات ریاست‌جمهوری و آغاز فعالیت دولت دوازدهم و تغییرات مدیریتی آن مطمئنا ورزش را نیز تحت‌تأثیر قرار خواهد داد. از طرفی اتمام زمان دوره‌ای کمیته ملی المپیک، در نیمه دوم سال آینده که تقریبا مصادف با آغاز فعالیت دولت جدید است، می‌تواند نقطه‌عطفی برای ورزش ایران باشد، چراکه تعامل مناسب این دو نهاد می‌تواند برای همیشه تکلیف مدیریت فدراسیون‌های ورزشی و ورزش حرفه‌ای را مشخص كند.
تقسیم وظایف بین کمیته ملی المپیک و وزارت ورزش‌وجوانان، در دو مقوله ورزش حرفه‌ای و ورزش همگانی، و نیز تصویب اساسنامه جامع و کامل برای فدراسیون‌های ورزشی در هيئت دولت، که در آن استقلال مالی اداری‌شان لحاظ شده، می‌تواند از اولویت‌های کاری دولت دوازدهم در حوزه ورزش باشد.


دیدگاه‌ها(۰)