۱۳۹۶ دوشنبه ۲۹ آبان
شماره‌های پیشین:
شماره ۱۳۹۶ - ۱۳۹۵ يکشنبه ۲۹ اسفند
ادبيات نمايشي
در حضور شکسپیر

چهارصدمین سالمرگ ویلیام شکسپیر را می‌توان مهم‌ترین اتفاق ادبیات‌نمایشی در سال گذشته دانست. در همین سال چندین اثر از شکسپیر یا درباره او به فارسی ترجمه و منتشر شد: «لطف بخشش»، عبارتِ مشهور شکسپیر، عنوان کتابی است از پیتر بروک که با ترجمه حمید احیاء در نشر نیلا به‌چاپ رسید. کتاب از نُه مقاله شکل گرفته که هریک دارای عنوان و ایده‌ای مجزاست. بروک در هر مقاله روایتی از اجراها و تجربه‌های خود در مواجهه با شکسپیر به‌دست داده. از نمایشنامه‌هاي شکسپیر، «حکایت زمستانی» با ترجمه فواد نظیری در نشر ثالث درآمد. «حکایت زمستانی» جزو آن‌دسته از نمایشنامه‌های شکسپیر که در ایران کمتر شناخته شده، نمایشنامه‌ای است در پنج‌ پرده. این نمایشنامه خاصه در سه‌پرده نخست، تراژدی و به‌قول نظیری «سوگ‌نمایشی» است هم‌پای «اتللو». کتابی هم از تری ایگلتون با عنوان «ویلیام شکسپیر» با ترجمه محسن ملکی و مهدی امیرخانلو از طرف نشر مرکز منتشر شد. ایگلتون در کتابش چند مضمون یا ایده اصلی را در آثار شکسپیر برجسته کرده و می‌کوشد روابط متقابل زبان، میل، پول و بدن را در آثار شکسپیر بررسی کند.
از شکسپیر که فاصله بگیریم، به اثر مهمی می‌رسیم که شامل پنج نمایشنامه مهم از «ائوریپیدس» است با ترجمه عبدالله کوثری که در نشر نی منتشر شده. ائوریپیدس از مهم‌ترین تراژدی‌نویسان یونان است. کوثری در کتاب تازه‌اش اين نمايشنامه‌ها را ترجمه کرده: «مدئا»، «ایپولیتوس»، «الکترا»، «زنان تروا» و «باکخانت‌ها». ‌جز این، مقالاتی نیز درباره هریک از آنها، همچنین درباره ائوریپیدس و جهان آثارش در کتاب آورده است. ترجمه نمایشنامه‌هایی از هنریک ایبسن توسط بهزاد قادری در نشر بیدگل از دیگر اتفاقات مهم ادبیات نمایشی بود. «جن‌زدگان»، «مرغابی وحشی»، «روسمرسهولم» و «وقتی ما مردگان سربرداریم» تاکنون منتشر شده‌اند. «ساوانابای» دوراس ترجمه قاسم روبین نیز در نشر اختران به‌چاپ رسید. «ساوانابای»، از آثار مطرح دوراس را می‌توان پیکاری میان حافظه و واقعیت تلخ روزمرگی دانست. پیکاری که در آن انسان می‌کوشد آن‌چه را که روزی دوست داشته از فاجعه و بحران دور کند. «دون ژوان در جهنمِ» جرج برنارد شاو از ترجمه‌های قدیمی ابراهیم گلستان نیز در نشر بازتاب‌نگار تجدید‌چاپ شد، نمایشنامه‌ای که در سال 1330 به فارسی ترجمه شده. «الکترا»ی اوریپید، نمایشنامه کلاسیک دیگری است که با ترجمه غلامرضا شهبازی در نشر بیدگل درآمد. چندین روایت از اسطوره الکترا توسط درام‌پردازان یونانی مثل آیسخولوس، سوفوکل و اوریپید نوشته شده که هریک براساس نیازهای روایی‌شان از این اسطوره بهره برده‌اند. چند نمایشنامه مهم دیگر نیز در نشر فرهنگ‌جاوید تجدیدچاپ شده ازجمله: «پرومته در زنجیر» اشیل ترجمه شاهرخ مسکوب، «محاکمه ژان‌دارک در روان» برشت ترجمه عبدالله کوثری، «دکتر کنوک» ژول رومن ترجمه محمد قاضی، «آوازخوان طاس» یونسکو ترجمه محمدتقی غیاثی. سال گذشته آثار مهمی از نمایشنامه‌نویسان ایرانی نیز به‌چاپ رسید که از مهم‌ترین آنها آثاری از بهمن فرسی بود.  «مخزن» جلال تهرانی نیز در نشر مکتب تهران به‌چاپ رسید. «مخزن» نیز مثل دیگر آثار تهرانی متنی درخشان دارد و تجربه‌ای متفاوت در نمایشنامه‌نویسی ایرانی به‌شمار می‌رود. دو ترجمه قاسم صنعوی از سارتر نیز در این سال در نشر پارسه تجدیدچاپ شد: «نکراسوف» و «خلوتکده». «نکراسوف» از سیاسی‌ترین نمایشنامه‌های سارتر است و «خلوتکده» از مشهورترین آثار او به‌شمار می‌رود. «دوزخِ» سارتر نیز با ترجمه حمید سمندریان در نشر قطره به‌چاپ رسید. «دوزخ حضور دیگری است» از ایده‌های اصلی سارتر است که در چندین نمایشنامه او و از جمله این اثر وجود دارد. صحنه این نمایشنامه، دوزخ است و آدم‌های نمایش هم همگی مردگان‌اند که از پیش امکان هرگونه نجاتی را از دست داده‌اند.


دیدگاه‌ها(۰)