۱۳۹۶ شنبه ۳۱ تير
شماره‌های پیشین:
شماره ۲۸۴۴ - ۱۳۹۶ پنج شنبه ۳۱ فروردين
شکل حیات احتمالی تایتان
فضایی سرشار از متان
یاسان زرکوب

درحالی که ناسا تلاش می‌کند در آینده‌ای نزدیک خود را به تایتان، بزرگ‌ترین قمر سیاره زحل، برساند، کم نیستند محققانی که این پرسش اساسی را مطرح می‌کنند: حیات احتمالی در این جرم فضایی به چه شکلی خواهد بود؟ واقعیت آن است که هرچند یافتن انواع حیات در جهان یکی از اهداف اصلی دانشمندان است، اما آنها تاکنون نتوانسته‌اند در جایی غیر از زمین، موجود زنده‌ای بیابند. بیشتر مکان‌های شناخته‌شده منظومه شمسی نیز برای تکامل حیات نامناسب هستند، اما تایتان از جمله اجرام فضایی مورد توجه و علاقه دانشمندان علوم فضایی است. این قمر البته مکان چندان جالب و مناسبی برای سفر و دیدار از نزدیک به‌شمار نمی‌آید. بخش‌های زیادی از این جرم فضایی که دمایی در حدود 180 درجه سانتی‌گراد زیر صفر دارد، پوشیده از اقیانوس‌هایی است که به جای آب، مملو از متان مایع است.  از آن گذشته این تصور وجود دارد که انبوهی از آتشفشان‌های فعال در تایتان وجود داشته باشند که مقادیر هنگفتی از متان را راهی اتمسفر آن می‌کنند. در نتیجه ابرهای عظیمی تولید می‌شود که عامل رسوب این ترکیب شیمیایی در قالب برف و باران به شمار می‌آید.  درحالی که برای انسان یا دیگر اشکال حیات ساکن زمین، ادامه زندگی در چنین محیط سرد و بدون آبي بسیار دشوار یا حتی غیرممکن است، محققان بر این باورند که همچنان می‌توان به امکان وجود اشکال خاصی از حیات در تایتان امیدوار بود، البته این شکل از حیات احتمالی، لزوما شبیه آن چیزی نیست که ما تصور می‌کنیم.  تیمی از محققان علوم شیمیایی و اخترشناسان دانشگاه کورنل، تصویر جالب توجهی از اشکال ارگانیسم‌‌های احتمالی ساکن تایتان ارائه کرده‌اند. آنها این نظریه را مطرح می‌کنند که احتمالا تایتان محل زندگی اشکالی از حیات است که برای ادامه زندگی به اکسیژن نیاز نداشته و وابستگی شدیدی به متان دارند. درعین‌حال باید گفت این ارگانیسم‌ها ساختار سلولی کاملا متفاوتی دارند.
علاوه بر این گروهی دیگر از دانشمندان نیز به مدل‌سازی «آزوتوسام» (azotosome) پرداختند. آزوتوسام نوعی غشای سلولی است که از ترکیبات اندک آلی نیتروژنی تشکیل شده و می‌تواند در متان مایع در دمای منهای 180 درجه سلسیوس به حیات ادامه دهد. زندگی در سیاره زمین بر غشای سلولی دوجداره مبتنی بر فسفولیپید استوار است. این غشای آبی، بسیار محکم و نفوذپذیر است و ماده آلی سلول‌ها را در خود جای می‌دهد. وزیکول ساخته‌شده از چنین غشایی لیپوزوم نام دارد. اما آزوتوسام از مولکول‌های نیتروژن، کربن و هیدروژن ساخته شده است. این مواد در دریایی که روی سطح قمر تایتان وجود دارد، یافت می‌شود. به نظر می‌رسد آزوتوسام تا حدی استحکام و انعطاف‌پذیری لیپوزوم موجودات زنده روی زمین را دارد. پژوهشگران ابتدا از یک شیوه دینامیک مولکولی برای یافتن ترکیباتی از متان که می‌توانند به صورت خودکار به ساختاری مشابه غشای سلولی تبدیل شوند، استفاده کردند. نویدبخش‌ترین ترکیبی که به این ترتیب حاصل شد، نوعی آزوتوسام مبتنی بر آکریلونیتریل است. گفتنی است این ماده، یک ترکیب آلی سمی و مایع است که در جو تایتان موجود است. آزوتوسام آکریلونیتریل ثبات فیزیکی خوبی دارد و در برابر تجزیه مقاومت می‌کند. همچنین میزان انعطاف‌پذیری آن مشابه لیپوزوم در موجودات زنده روی زمین است. دانشمندان در نظر دارند در گام بعدی به بررسی رفتار این سلول‌ها در فضای سرشار از متان بپردازند.


دیدگاه‌ها(۰)