۱۳۹۶ سه شنبه ۲۱ آذر
شماره‌های پیشین:
شماره ۲۸۶۷ - ۱۳۹۶ پنج شنبه ۲۸ ارديبهشت
دغدغه‌های محیط‌زیستی و خیرخواهانه نامداران و جنبه‌هایی از تلاش آنها برای نجات محیط زیست
مردم باید درک کنند که آب کم است
عبدالله مصطفایی

وقتی درباره او جست‌وجو کنید، خواهید دید  در اینترنت درباره‌اش نوشته‌اند که متولد شهر کمبریج در ایالت ماساچوست آمریکاست. پدرش «کنت»، از فعالان بورس و مادرش «نانسی»، استاد دانشگاه بود. پدرش اصلیت اسکاتلندی- انگلیسی داشته و مادرش فنلاندی- سوئدی است. برادرش در عرصه هنری و مجسمه‌سازی فعالیت می‌کند. چندی بعد وی به همراه خانواده‌اش به شهر نیوتون می‌روند، ولی مجددا به همراه مادرش به کمبریج  برمی‌گردد. «بن‌افلک» از دوستان صمیمی اوست و این دو از کودکی با یکدیگر دوستان نزدیکی بودند. همچنین «هوارد زین»، مورخ،  نیز از همسایگان او بوده است. او دوران مدرسه خود را در همین شهر گذراند. شاید اولین‌بار، بازیگری را در دوران دبیرستان تجربه کرده باشد. او در دوره دبیرستان در نقش‌های مختلف تئاتر بازی می‌کرد. وی همیشه از معلم نمایش‌اش تقدیر می‌کند. ضمنا از سال ۱۹۸۸ تا ۱۹۹۲ در دانشگاه هاروارد تحصیل می‌کرد، اما هیچ‌وقت فارغ‌التحصیل نشد. در دانشگاه رشته وی زبان انگلیسی بود و در دانشگاه هم نقش‌های زیادی را در تئاتر آنجا قبول می‌کرد. چندی بعد نیز برای ادامه بازیگری، تصمیم به ترک تحصیل گرفت و از دانشگاه هاروارد خارج شد. بعدها درباره  این تصمیمش گفت: «زمانی فهمیدم تصمیمم اشتباه بوده که دیگر کار از کار گذشت». او در اصل بازیگر، فیلم‌نامه‌نویس و تهیه‌کننده آمریکایی است. دوران حرفه‌ای او از زمانی شروع شد که با همراهی «بن‌افلک» در فیلم ویل هانتینگ خوب به‌عنوان نویسنده فعالیت کرد و به خاطر همین نیز این دو، برنده جایزه اسکار بهترین نمایش‌نامه اصلی (غیراقتباسی) شدند. همچنین برای بازی در این فیلم نیز نامزد دریافت جایزه اسکار، جایزه گلدن‌گلوب، جایزه ستلایت و جایزه انجمن بازیگران فیلم شد. وی اول در فیلم زیبای «نجات سرباز رایان» حضور یافت. او در این فیلم با «تام هنکس» هم‌بازی بود که نقش نسبتا کوتاه ولی مهمی داشت. سپس شروع به نقش‌آفرینی در سه‌گانه‌های اوشن و بعد، مجموعه فیلم‌های بورن کرد. درادامه در فیلم‌های ژانر درام نیز به‌خوبی ظاهر شد و فیلم‌های زیبایی همچون سیریانا، چوپان خوب و رفتگان از جمله آثار درام وی است. وی همچنین به‌خاطر نقش‌آفرینی‌اش در فیلم شکست‌ناپذیر نامزد دریافت گلدن‌گلوب شد. در سال ۲۰۰۷ ستاره وی را در پیاده‌رو شهرت هالیوود نصب کردند و مجله پیپل وی را به‌عنوان یکی از جذاب‌ترین بازیگران مرد جهان معرفی کرد. با این پیشینه مشخص نیست که آقای «مت دیمون» از چه زمانی به موضوع محیط زیست و آب علاقه‌مند شد. او مؤسسه‌ای را به نام water.org تأسیس کرد تا از آن طریق بتواند کمکی در راه فراهم‌کردن آب آشامیدنی سالم برای مردم نیازمند جهان انجام دهد. «مت دیمون» همچنین از گروه هنرمندان فعال در عرصه خیریه است. وی مؤسس و پشتیبان مؤسسات خیریه در حوزه‌های مختلفی همچون مقابله با فقر و گرسنگی در آفریقاست. شبکه تلویزیونی «اچ‌بی‌او» با همکاری «مت دیمون» و «بن‌افلک» فیلمی درباره بحران جهانی آب ‌ساخته است. فیلم تلویزیونی «تشنه» داستانی چندلایه را درباره بحران جهانی آب روایت می‌کند. رئیس برنامه‌های «اچ‌بی‌او» در بیانیه‌ای اعلام کرد: «از اینکه همکاری‌مان را با دیمون و افلک ادامه می‌دهیم، بسیار خوشحال هستیم». این در حالی است که این دو فیلم‌ساز خیلی بااستعداد، امروز از استعدادهای سینمایی خود برای آگاهی‌دادن به این موضوع که اهمیتی جهانی دارد، استفاده می‌کنند. این دو پیش‌تر با «پروژه گرین‌لایت» با این شبکه همکاری کرده بودند. دو فصل نخست «پروژه گرین‌لایت» اولین‌بار بین سال‌های 2001 تا 2003 از شبکه اچ‌بی‌او روی آنتن رفت و سومین فصل آن در سال 2005 از طریق شبکه تلویزیونی «براوو» به نمایش درآمد و یک دهه بعد دوباره به روی آنتن شبکه اچ‌بی‌او بازگشت. «مت دیمون» چند سال قبل به جمعیت زیادی که در کنفرانس انستیتوی میلکن گلوبال حضور داشتند، گفت: «روی سیاره زمین تعداد مردمی که یک تلفن همراه دارند از کسانی که دسترسی به آب و خدمات بهداشتی دارند، بیشتر است». منظور او این بود که آب به‌عنوان یک حق انسانی برای آنهایی که دسترسی کامل به آن دارند، یک موضوع نسبتا بی‌اهمیت است درحالی‌که در بعضی از نقاط جهان کودکان نمی‌توانند تحصیل کنند چون شغل‌شان جمع‌آوری آب برای خانواده است و این کار دیگر زمانی برای درس‌خواندن باقی نمی‌گذارد. این هنرپیشه آمریکایی در این مراسم هدیه یک‌ میلیون‌دلاری‌اش را به مؤسسه «واتر اورگ» اهدا کرد. اخیرا در برنامه دیگری اعلام شد که آقایان «مت دیمون»، «بن‌افلک» و «تام بردی» وارد یک کار خیریه جالب شده‌اند و به این منظور بلیت بخت‌آزمایی یک برنامه را که شامل پیتزاخوردن با این سه بازیگر است، می‌فروشند. یعنی میان خریداران بلیت این رقابت، قرعه‌کشی می‌شود و برنده به‌عنوان میهمان به بوستون (که شهر این سه هنرپیشه است)، پرواز می‌کند و در یک هتل چهارستاره اقامت می‌کند و آنجا با این سه نفر پیتزا می‌خورد و می‌تواند با آنها درباره مسائل ورزشی یا سیاسی صحبت کند. برای شرکت در این قرعه‌کشی، بلیت‌های ۱۰دلاری فروخته می‌شود. هریک از این هنرپیشه‌ها در کار خیریه هستند. «دیمون» بنیادی برای بهره‌مندی مردم از آب پاکیزه و سالم دارد، «بن‌افلک» یک بنیاد خیریه برای کمک به مردم کنگو و «بردی» بنیادی برای حمایت از ورزشکاران جوان آماتور دارند. هدف «دیمون» کمک‌کردن به مردم در درک این مسئله است که کمبود آب یک مسئله جدی است. به‌همین‌منظور او در پروژه‌ای دیگر با همراهی چند نفر از دوستان مشهورش ویدئوهایی درست کرده است که در آنها از مردم درخواست می‌شود به «بحران آب»  فکر کنند.
پای در راه نه و هیچ مپرس
مطمئنا او تنها هنرپیشه در جهان نیست که دغدغه‌های محیط‌زیستی و خیرخواهانه دارد. همین چندی‌پیش بود که «لئوناردو دی‌کاپریو» عکسی از کشتی به‌گل‌نشسته در بخش خشک‌شده دریاچه ارومیه را در صفحه اینستاگرام خود منتشر کرد و زیر آن به نقل از پایگاه جهانی هواشناسی نوشت: «یک کشتی مخروبه در دریاچه خشک‌شده ارومیه در شمال غربی ایران. این بزرگ‌ترین دریاچه نمک در خاورمیانه است، اما درحال‌حاضر فقط پنج درصد از آب آن باقی مانده است. از دو دهه پیش به دلیل تغییر آب‌وهوا، ساخت‌وساز سد و کاهش بارندگی، دریاچه رو به خشکی رفته است...». این حرکت او باعث شد که «گری لوئیس» نماینده سازمان ملل با انتشار تويیتی در فضای مجازی ضمن قدردانی از این حرکت، توجه ویژه به این دریاچه را خواستار شود. در ادامه نیز نماینده مجری طرح احیای دریاچه ارومیه و نماینده منتخب مردم ارومیه در مجلس شورای اسلامی، ضمن تقدیر و تشکر از ابراز احساسات «لئوناردو دی‌کاپریو» بازیگر مشهور، نسبت به وضعیت دریاچه ارومیه و انتشار عکس دریاچه ارومیه در صفحه شخصی اینستاگرام خود، از این بازیگر توانمند سینما برای بازدید از دریاچه ارومیه و همسوکردن همه مردم جهان برای احیای دریاچه ارومیه دعوت کرد. «دی‌کاپریو» نیز یکی از برندگان اسکار است. او در سپتامبر ۲۰۱۴ به سمت سفیر صلح سازمان ملل متحد و نماینده این سازمان در امور تغییرات جوی برگزیده شد. وی از سال ۱۹۹۸ تاکنون همواره برای حفظ محیط زیست تلاش کرده است و در بنیادی که با نام خود او راه‌اندازی شده، فعالیت می‌کند. در واقع صفحه اینستاگرام «دی‌کاپریو» را باید یک مجله اینترنتی مصور از اطلاعات مربوط به مسائل زیست‌محیطی دانست که به زبان ساده و با لینک و اطلاعات مستند، تلاش می‌کند مسائل ساده اما بسیار مهم محیط زیست جهانی را به خوانندگان و علاقه‌مندان این عرصه معرفی کند. با کمی جست‌وجو می‌توان دریافت که «لئوناردو دی‌کاپریو» پس از موفقیت فیلم سینمایی «تایتانیک»، در سال ۱۹۹۸ میلادی یعنی زمانی که تنها ۲۴ سال داشت، «بنیاد لئوناردو دی‌کاپریو» را برای حمایت از محیط زیست راه‌اندازی کرد. این مؤسسه‌ نهادی غیرانتفاعی برای افزایش آگاهی نسبت به مسائل محیط‌زيستي بود. گرچه بخش‌های مختلف طبیعت، محور توجه او بود، ‌اما او بیشتر تمرکز خود را روی مباحثی مانند گرم‌شدن کره زمین‌، حفظ تنوع‌ زیستی زمین و حمایت از گسترش انرژی‌های تجدیدپذیر قرار داد. این بنیاد در ۴۰ کشور جهان روی پروژه‌های متعدد محیط‌زیستی کار کرده و دو فیلم مستند به نام «سیاره آب» و «گرمایش‌ جهانی» ساخته و منتشر کرده است. فعالیت‌های چشمگیر این بازیگر و فعال اجتماعی در این زمینه جوایزی را از سوی گروه‌های حامی محیط زیست برایش به ارمغان آورد که جایزه محیط زیست مارتین لیتون سال ۲۰۱۱ میلادی و جایزه رهبری محیط زیست ۲۰۰۳ میلادی که از سوی مؤسسه جهان سبز آمریکا برگزار می‌شود، از آن جمله هستند. «دی‌کاپریو» سال ۲۰۰۰ میلادی جشن روز ملی زمین را در واشنگتن آمریکا برگزار و در این مراسم با «بیل کلینتون»، رئیس‌جمهور وقت مصاحبه کرد‌. این دو درباره موضوعاتی مانند گرمایش زمین و مسائل محیط‌زیستی با هم به گفت‌وگو پرداختند. او تلاش دارد بخشی از سرمایه خود را در این راه صرف کند و به خاطر محیط زیست، به سفر برود و سخنرانی‌های پرحرارت ایراد کند. او را باید در بالای فهرست هنرمندان حامی محیط زیست برشمرد. هنرپیشه «جزیره شاتر» در سال 2013 از طریق برگزاری حراجی آثار هنری که به نام ساعت یازدهم برپا شد، ‌40‌ میلیون دلار کسب و آن را در راه اهداف بنیاد حامی محیط زیست خود خرج کرد. او در این حراجی به شرکت‌کنندگان گفت: «جوری چانه بزنید که انگار سرنوشت کره زمین به ما بستگی دارد». این‌گونه بود که این حراجی، پردرآمدترین حراجی خیریه مربوط به مسائل محیط‌زیستی جهان لقب گرفت. این هنرپیشه سال گذشته میلادی در اقدامی دیگر به اندونزی سفر کرد و از دولت این کشور به دلیل گسترش صنعت روغن پالم که منجر به ازبین‌رفتن «جنگل‌های سوماترا» ‌شده است، انتقاد کرد.
به خودمان برگردیم
مطمئنا در این چند سطر نمی‌توان تمامی هنرپیشگان فعال در امر محیط زیست جهان را نام برد و افراد فوق‌الذکر به‌عنوان مثال انتخاب شده‌اند. البته در کشورمان نیز هستند هنرپیشگانی که دغدغه‌های محیط‌زیستی دارند و هرازچندگاهی این دغدغه‌های خود را با مردم در میان می‌گذارند، ولی شاید نیاز به انجام پژوهشی در این عرصه باشد تا مشخص شود که دلیل پررنگ‌نبودن حضور این‌گونه افراد فرهیخته در حل مشکلات زیست‌محیطی کشورمان چیست؟ آیا آین افراد از مشکلات محیط زیست ایران و جهان آگاه نیستند؟ آیا آنان در عرصه‌های دیگر از قبیل امور خیریه مشغول‌اند و آیا حاضرند به موازات فعالیت در دیگر امور خیریه، در زمینه محیط زیست نیز فعالیت کنند؟ آیا محیط زیست را به‌عنوان یک خط قرمز می‌شناسند و ترجیح می‌دهند وارد آن نشوند؟ آیا تصور می‌کنند که دغدغه آنان، دغدغه عموم مردم نیست و امکان جمع‌آوری کمک‌های مردمی برای انجام پروژه‌های زیست‌محیطی وجود ندارد؟ دلیل این فرهیختگان هرچه باشد، تفاوتی نمی‌کند ولی شخصا عقیده دارم که با توجه به وجود رسانه‌های مختلف در فضای واقعی و مجازی، می‌توان به موضوعاتی از قبیل آلودگی هوای کلان‌شهرها، انباشت زباله در سواحل و جنگل‌ها، شکار حیوانات در معرض انقراض، نابودی دشت لاله‌های واژگون، هجوم کیسه‌ها و بطری‌های پلاستیکی به محیط زیست، گسترش بیابان، ترک روستاها و مهاجرت به شهرها به دلیل نبود آب و امکانات، بحث آلودگی‌های صنعتی و‌ هزاران مشکل خرد و کلان دیگر پرداخت. مطمئنا همه مستحضرید که مثلا یک کلیپ کوچک که چند هنرپیشه مطرح در آن حضور داشته باشند و در شبکه‌های مجازی دست‌به‌دست شود، به‌راحتی می‌تواند با تأثیرگذاری زیاد، یک مشکل محیط‌زیستی را مطرح یا چاره‌جویی کند و احتمالا کمک‌های مالی برای حل آن را فراهم كند. در اینجاست که باید گفت: «باید در انتظار روزی بود که همه ایرانیان اعم از مردم عادی، فرهیختگان و مسئولان به مسئولیت اجتماعی خود واقف شده و عمل کنند تا جامعه بهتری داشته باشیم».


دیدگاه‌ها(۰)