۱۳۹۶ شنبه ۲۸ مرداد
شماره‌های پیشین:
شماره ۲۸۶۷ - ۱۳۹۶ پنج شنبه ۲۸ ارديبهشت
تشدید تغییرات آب‌وهوایی با ضایعات مواد غذایی
تأثيرات اسراف بر آینده جهان
محمدرضا دستورانی

محققان مؤسسه مطالعات تأثیرات آب‌وهوایی پتسدام (پیک، PIK) برای نخستین‌بار، میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای ناشی از ضایعات مواد غذایی را محاسبه و پیش‌بینی جامعی دراین‌باره ارائه کردند. تحقیقات نشان می‌دهد حدود یک‌سوم از تولید جهانی مواد غذایی تلف می‌شود و در صورتی که اقتصادهای نوظهور مانند چین و هند، سبک تغذیه‌ای غرب را در پیش بگیرند، این مقدار به‌شدت افزایش خواهد یافت. کاهش ضایعات مواد غذایی، علاوه بر کمک به تضمین امنیت غذایی در جهان، هم‌زمان به کاهش تغییرات آب‌وهوایی خطرناک کمک می‌کند. آمارها حاکی از آن است حدود یک‌دهم میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای از بخش کشاورزی، مربوط به ضایعات مواد غذایی است. گفتنی است برآوردهای فائو نشان می‌دهد هر سال حدود 1.3‌ میلیارد تن غذا در جهان هدر می‌رود که 35‌ میلیون تن از این رقم معادل 2.7 درصد در ایران دور ریخته می‌شود. آمارهای منتشرشده از سوی سازمان جهانی خواروبار و کشاورزی (فائو) نشان می‌دهد درحالی‌که ‌میلیون‌ها انسان در جهان با مشکل گرسنگی دست‌وپنجه نرم می‌کنند، هرساله بخش مهمی از تولید غذای جهان در زنجیره توزیع، برداشت و مصرف به هدر می‌رود. براساس جدیدترین برآورد این نهاد بین‌المللی، 1.3‌ میلیارد تن از مواد غذایی و محصولات کشاورزی تولیدی در جهان طی یک سال از بین می‌رود که این رقم معادل تولید 28 درصد از کل زمین‌های کشاورزی است. بر این اساس 30 درصد غلات، 20 درصد لبنیات، 35 درصد ماهی و غذاهای دریایی، 45 درصد میوه و سبزی، 20 درصد دانه‌های روغنی و 20 درصد گوشت تولیدی جهان به هدر می‌رود. براساس این گزارش، ایران نیز از جمله کشورهایی است که هرساله درصد بالایی از مواد غذایی تولیدی را به هدر می‌دهد. همچنین گزارش‌های غیررسمی نشان می‌دهد 35 درصد محصولات کشاورزی تولیدی در ایران به هدر می‌رود. بر این اساس از صد ‌میلیون تن محصول کشاورزی تولیدی در کشور 35‌ میلیون تن در سال دور ریخته می‌شود. این رقم معادل غذای 15‌میلیون نفر است. در این زمینه می‌توان به 30 درصد ضایعات در نان، 25 تا 30 (و حتی در برخی موارد 50) درصد ضایعات در میوه‌ها و سبزیجات، 10 درصد ضایعات در برنج، 25 درصد ضایعات در خرما و ... اشاره کرد. سهم ایران از کل غذایی که هرسال در جهان به هدر می‌رود 2.7 درصد اعلام شده است. محققان مؤسسه پیک می‌‌گویند بخش کشاورزی یکی از محرک‌های اصلی تغییرات آب‌وهوایی محسوب می‌شود و بیش از 20 درصد میزان جهانی انتشار گازهای گلخانه‌ای در سال 2010 به این بخش اختصاص داشت. جلوگیری از نابودشدن محصولات کشاورزی و کاهش ضایعات مواد غذایی، از انتشار بیش از حد گازهای گلخانه‌ای جلوگیری کرده و به مقابله با تغییرات آب‌وهوایی کمک شایانی می‌کند. آمارها حاکی از آن است حدود یک‌دهم میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای از بخش کشاورزی، مربوط به ضایعات مواد غذایی است. «سرن هیک»، نویسنده ارشد این مقاله و سرپرست تیم تحقیقاتی مؤسسه «پیک»، می‌گوید: «کاهش ضایعات مواد غذایی می‌تواند در مبارزه با گرسنگی نقش مؤثری ایفا کند و درعین‌حال، از اثرات مخرب تغییرات آب‌وهوایی مانند افزایش سطح آب دریا و شرایط بد آب‌وهوایی پیشگیری کند». محققان مؤسسه «پیک» در این پژوهش، تغییرات جمعیتی، تقاضا برای غذا، در دسترس‌بودن و میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای مرتبط با این بخش را محاسبه کردند. آنها دریافتند درحالی‌که در پنج دهه گذشته متوسط تقاضای جهانی برای غذا به ازای هر نفر تقریبا ثابت مانده است، دسترسی به مواد غذایی به‌سرعت افزایش یافته است. از همه مهم‌تر، در دسترس‌بودن مواد غذایی و مقدار مورد نیاز، با توسعه جوامع انسانی رابطه خطی دارد. به بیان دیگر کشورهای ثروتمندتر مواد غذایی بیشتری مصرف می‌کنند و در نتیجه، میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای مرتبط با ضایعات مواد غذایی ممکن است به‌شدت افزایش یابد. با توجه به رشد بدون مهار جمعیت و تغییرات سبک زندگی، انتظار می‌رود میزان انتشار در چند دهه آینده به‌شدت افزایش پیدا کند. میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای مربوط به ضایعات مواد غذایی نقش تعیین‌کننده‌ای در این بین ایفا می‌کند و در عوض، تغییر در رفتار فردی در کاهش بحران تغییرات آب‌وهوایی مؤثر است. با مدیریت صحیح استفاده و توزیع مواد غذایی، به‌راحتی می‌توان از 14 درصد میزان کل انتشار گازهای گلخانه‌ای از بخش کشاورزی تا سال 2050 جلوگیری کرد. چگونه می‌توان زنجیره تأمین مواد غذایی را هوشمندتر و کارآمدتر کرد؟ آیا می‌توان مصرف‌کنندگان را متقاعد کرد که ضایعات مواد غذایی را کاهش دهند؟ اینها سؤالاتی هستند که به انجام تحقیقات بیشتر نیاز دارند. باید در نظر داشت در سال‌های آینده و با افزایش جمعیت جهان به 10‌ میلیارد نفر، دو موضوع امنیت غذایی و تغییرات آب‌وهوایی از اهمیت بیشتری برخوردار می‌شوند.


دیدگاه‌ها(۰)