۱۳۹۶ پنج شنبه ۳۰ شهريور
شماره‌های پیشین:
شماره ۲۸۶۸ - ۱۳۹۶ شنبه ۳۰ ارديبهشت
تحریم متقابل ایران علیه آمریکا

شرق، آرزو فرشید: دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده که قبل از راهیابی به کاخ سفید خیلی تند می‌رفت و برجام را «بدترین توافق ممکن» می‌خواند، این روزها مواضع کج‌ دار و مریز اتخاذ می‌کند؛ چنان‌که به نظر می‌رسد هنوز تصمیم‌ مشخصی در‌این‌باره ندارد. برای همین است که وزارت خارجه آمریکا از یک سو لغو تحریم‌ها به موجب توافق هسته‌ای را برای سه ماه آینده تمدید می‌کند و از سوی دیگر به بهانه فعالیت‌ها موشکی بالستیک تحریم‌های اقتصادی جدید وضع می‌کند. روشن است که دولت ترامپ حاضر نیست که تبعات نقض برجام را به جان خریده و با توجه به حمایت اروپایی‌ها از توافق هسته‌ای به یک دولت منزوی در جهان بدل شود؛ بنابراین مانند چند ماه گذشته تلاش می‌کند که با ایجاد جو روانی منفی و اعمال فشار به ایران به بهانه‌های غیرهسته‌ای؛ ایران را عصبانی کرده و هزینه نقض برجام را به ایران تحمیل کند. افزودن افراد و شرکت‌های ایرانی جدید به فهرست تحریم‌های موشکی اقدامی در همین راستا است که از طرف ایران بی‌پاسخ نمی‌ماند. پاسخی که قطعا مطابق میل طرف آمریکایی نیست. دستگاه دیپلماسی کشورمان هوشمندتر از آن است که در دام آنها بیفتد؛ به‌همین‌خاطر ضمن آنکه ارتقای توانمندی‌های دفاعی را حق مسلم و قانونی خود و بی‌ربط به توافق هسته‌ای می‌داند، در اقدامی متقابل 23 فرد و شرکت آمریکایی که سابقه اثبات‌شده‌ای در نقض حقوق ‌بشر دارند، به فهرست افراد حقیقی و حقوقی تحت تحریم جمهوری اسلامی ایران افزود.
ترامپ همسو با ریاض
وضع تحریم‌های موشکی تنها اقدام آمریکایی‌ها در راستای اعمال فشار بر ایران نیست. تغییر موضع دونالد ترامپ نسبت به دولت سعودی و حضور در نشست ریاض که یکشنبه در عربستان برگزار می‌شود، گام دیگری برای تنگ‌کردن عرصه بر ایران است. عربستان سعودی به‌عنوان اصلی‌ترین رقیب منطقه‌ای ایران که اخیرا از رقابت فراتر رفته و تهدید می‌کند که جنگ را به داخل مرزهای ایران خواهد کشاند، رگ خواب ترامپ را یافته و قرار است در جریان این نشست و سفر ترامپ به ریاض قراردادی به ارزش بیش از صد میلیارد دلار برای خرید تسلیحات و جنگ‌افزاری‌های آمریکایی امضا کند. ترامپ این قرارداد را با همان کشوری امضا می‌کند که در مبارزات انتخاباتی آمریکا به کمپین رقیب او کمک می‌کرد. از رقابت‌های انتخاباتی در آمریکا و تنها حرف حساب ترامپ مبنی بر اینکه عربستان مسئول فاجعه 11 سپتامبر است، خیلی نگذشته؛ اما گویا سفر طولانی مدت عادل الجبیر به واشنگتن و آن لابی‌‌کردن‌ها به شیوه عربستان به قدر کافی ثمربخش بوده است. جبهه حامیان ترامپ می‌خواست که 700‌ میلیارد دلار سپرده‌های عربستان به خاطر آن جنایت مصادره شود؛ اما لابی‌کردن‌های عادل‌ الجبیر کار را به جایی رساند که با گرفتن صد میلیارد در ازای فروش اسلحه دلخوری‌ها را کنار بگذارند و در نشست ریاض کنار هم بنشینند.
تغییر قواعد بازی در منطقه
سیاست یک‌ بام ‌و دو هوای ترامپ در مقابل ایران در حالی پیش گرفته شده که عربستان امیدوار است بعد از نشست ریاض و سفر ترامپ به این کشور قواعد بازی را در منطقه تغییر دهد. سلمان بن عبدالعزیز، پادشاه عربستان، همین چند روز قبل ابراز امیدواری کرد که نشست ریاض به «نهادینه‌کردن همبستگی میان کشورهای عرب حوزه خلیج‌ فارس» منجر شود و نشست آنها با رئیس‌جمهور آمریکا در حمایت از «روابط و افزایش تلاش‌ها برای تقویت امنیت، ثبات و صلح در منطقه» نقش داشته باشد. به اعتقاد این مقام سعودی نشست ترامپ با سران کشورهای عربی – اسلامی در حالی برگزار می‌شود که جهان با چالش‌های متعددی مواجه است و در شرایط حساسی به سر می‌برد و نیازمند مشارکت جدیدی در مبارزه با تروریسم و افراط‌گرایی، گسترش ارزش‌هایی مانند سازش و همزیستی، تقویت امنیت و ثبات است. عادل الجبیر، وزیر خارجه عربستان، نیز هدف از این نشست را «ایجاد مشارکتی جدید میان کشورهای عربی- اسلامی از یک سو و آمریکا از سوی دیگر برای مقابله با خطرات افراط‌گرایی و تروریسم و گسترش ارزش‌های سازش و همزیستی مسالمت‌آمیز میان مردم این کشورها» دانست. تأکید مقامات سعودی که همواره ایران را به دخالت در منطقه و ترویج افراط‌‌گری متهم می‌کنند، بر هم‌گرایی در راستای مقابله با تروریسم و افراط‌‌گری در حالی است که برخی از رسانه در هفته گذشته از قصد ترامپ برای تشکیل یک ناتوی
«عربی-اسلامی-سنی» خبر داده بودند. پایگاه خبری دبکا که به سازمان جاسوسی اسرائیل نزدیک است در‌این‌باره نوشته بود «ترامپ در جریان این سفر یک ائتلاف مشابه ناتو با عنوان «ناتوی عربی و اسلامی و سنی» تشکیل می‌دهد».
تأثیر  انتخابات در سیاست‌های آمریکا و عربستان
برخی از تحلیلگران معتقد‌ند که نتیجه انتخابات ریاست‌جمهوری ایران نقش تعیین‌کننده‌ای در موضع‌گیری‌های آمریکا نسبت به برجام و سیاست‌های خاورمیانه‌ای او دارد؛ زیرا کنش‌های دولت جدید در ایران واکنش‌های آمریکایی را تحت‌ تأثیر قرار می‌دهد. این قاعده می‌تواند درباره کشورهای منطقه از‌جمله عربستان نیز صادق باشد. اگرچه عادل‌ الجبیر با تأکید بر مواضع ضد ایرانی کشورش تأکید دارد که تغییر دولت در ایران چیزی را تغییر نمی‌دهد. او روز پنجشنبه با تأکید بر اینکه «انتخابات ریاست‌جمهوری ایران موضوعی داخلی است و به ما ربطی ندارد» گفته بود: «ما به عملکرد ایران نگاه می‌کنیم. ایران به برخی از کشورها سلاح فرستاده و در امور چندین کشور منطقه دخالت کرده است... رفتار ایران پس از توافق بر سر برنامه هسته‌ای این کشور (برجام)، خصمانه‌تر شده است». او همچنین با بیان اینکه «عربستان با نظر آمریکا درباره پایان‌دادن به تروریسم و مقابله با ایران موافق است» گفت: «ترامپ در دیدار با جانشین ولیعهد عربستان، بر ضرورت پایبندی ایران به توافق هسته‌ای تأکید کرده است. واشنگتن اطمینان داده است که ایران بعد از توافق هسته‌ای به سلاح هسته‌ای دست نخواهد یافت».
----------------------------------------
خطیر و امیدبخش
فریدون مجلسی*: دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری جدید ایالات متحده که لغو تحریم‌ها را برای سه ماه آینده تمدید کرده است تا در این فرصت بررسی‌ها را درباره برجام ادامه دهد؛ به دعوت عربستان راهی ریاض می‌شود.
هم‌زمانی این دو موضوع از یک سو خطیر و از یک سو امیدبخش است. خطیر از این نظر که عربستان در راستای انتقام‌جویی به خاطر شکست در یمن به دنبال یارگیری و قراردادن کشورهای عرب سنی در برابر ایران است و قصد دارد که آمریکا را نیز با خود همسو کند. در ماه‌های اخیر شاهد بودیم که آنها چطور لابی کرده و رویکرد ترامپ را نسبت به خود تغییر دادند.
 از سوی دیگر تمدید لغو تحریم‌ها از سوی ترامپ در آستانه این سفر می‌تواند این امید را ایجاد کند که رئیس‌جمهور جدید آمریکا چندان هم چشم به دهان سعودی‌ها ندوخته و با تمدید لغو تحریم‌ها نشان داد که واکنش‌های خود را براساس کنش ایران انجام می‌دهد. در‌این‌میان نتیجه انتخابات ریاست‌جمهوری در ایران بسیار مهم است.
*تحلیلگر  مسائل بین‌الملل


دیدگاه‌ها(۰)