۱۳۹۶ يکشنبه ۱ مرداد
شماره‌های پیشین:
شماره ۲۹۱۳ - ۱۳۹۶ دوشنبه ۲۶ تير
گذشته‌ای که قصه‌ها بازمی‌گویند

اخیرا ویراست تازه‌ای از ترجمه فارسی «قصه‌های برادران گریم» به ترجمه هرمز ریاحی، نسرین طباطبایی و بهزاد برکت در نشر نو منتشر شده است؛ قصه‌هایی کهن که خواننده را با خود به قدیم‌ترین سرچشمه‌های قصه‌گویی جهان می‌برند. این قصه‌ها ماحصل سال‌ها سفر و جست‌وجوی دو برادر به نام‌های یاکوب و ویلهلم گریم برای یافتن روایت‌هایی اصیل از قصه‌ها و افسانه‌های عامیانه کهن است. در آغاز ترجمه فارسی این کتاب یادداشتی از پادرک کالم آمده است. در بخشی از این یادداشت درباره قصه‌های برادران گریم و به‌طور کلی همه قصه‌های سنتی و گذشته‌ای که از خلال این قصه‌ها بر خواننده مکشوف می‌شود، می‌خوانیم: «به جز گذشته‌ای که تاریخ برای ما بازمی‌گوید گذشته دیگری نیز داریم، گذشته‌ای که در ما، در هر فرد، زنده‌تر از تاریخ ثبت شده است، این میراثی است که در آن انسان همپای تشکیل جامعه و آفرینش هنرها و قانون‌ها در آرامش به خودآگاهی دست می‌یابد. اکنون شاعران و رمان‌نویسان پیش‌رفته‌ای حضور دارند که می‌کوشند به شیوه‌هایی نشانه‌های گذشته ثبت‌نشده را در حافظه و نگرش‌های ما بنمایند و به کار خود بُعد دیگری ببخشند. قصه‌های این کتاب و دیگر قصه‌های سنتی، این گذشته دور را در یاد ما زنده می‌کنند، گذشته‌ای که به زمانی می‌پیوندد که انسان با جانوران رفیق بود و به نیروی طبیعت شخصیت می‌بخشید. این گذشته چیزهای خاصی را به تخیل ما بازمی‌گرداند.» در پیشگفتار ویراست تازه ترجمه فارسی این قصه‌ها، هرمز ریاحی آن‌ها را «درختچه‌های سبزابیِ یکی از جشنواره‌های دایمی بر سر قله دنیا» نامیده و درباره اهمیت و ارزش کار این دو برادر نوشته است: «روش کار دقیق، ظرافت و هشیاریِ برادران گریم در تلاش برای رنگ آبروی بشریت و نه برای بزرگ‌نمایی ملت یا کشوری خاص، در تاریخ ادبیات ثبت شد. قصه‌ها به جامه زبان‌های جهان به سیر و گشت درآمدند. این، فتح بابِ شناختِ فرهنگ‌های عامه نیز بود. کارهای ناانسانی که پایان می‌گیرند، پاهای فرزندان مادر-زمین طبیعت‌خواهانه و انسان‌دوستانه راه می‌افتند. آنچه از هستی به گفته و قصه درآمده – رابطه‌های از پرتو نور حساس‌تر و باریک‌تر- میان زاده‌شدن تا گاه مرگ را آنان در مجموعه‌شان پرده پرده رقم زدند. آنچه در خیال مردم و در زندگی واقعی‌شان اتفاق افتاده بود به شکل قصه یا افسانه گرد آوردند و آگاهانه به آن چیزی نیفزودند.» ترجمه فارسی این قصه‌ها با تفسیر فولکلورشناسانه جوزف کمبل درباره قصه‌ها همراه است.
در بخشی از این تفسیر درباره قصه‌های عامیانه آمده است: «قصه عامیانه، برخلاف اسطوره، نوعی سرگرمی است. قصه‌گو در طلب این مقصود گاه کامروا و گاه ناکام است. نقشمایه‌های او چه‌بسا که از درخت اسطوره چیده شود، اما صنعت او هرگز دقیقا شیوه اسطوره‌ای نیست. علاوه بر این، آن‌چه که تولید می‌کند نباید به ملاک‌های علم، جامعه‌شناسی، روانشناسی یا متافیزیک قلمداد شود، بلکه در هنری‌بودن کارش باید داوری کرد .» در مجموعه «قصه‌های برادران گریم» به بی‌شمار قصه برمی‌خوریم که قطعا بسیاری از ما از آن‌ها خاطره داریم. از روی بعضی از آن‌ها انیمیشن‌های معروفی ساخته شده و بسیاری از آن‌ها به صورت کتاب‌هایی برای کودکان منتشر شده‌اند.


دیدگاه‌ها(۰)