۱۳۹۶ يکشنبه ۱ مرداد
شماره‌های پیشین:
شماره ۲۹۱۳ - ۱۳۹۶ دوشنبه ۲۶ تير
شب سهراب‌كشان

نسيم آصف: به‌تازگي دفتر پنجم تصحيح انتقادي مهري بهفر از «شاهنامه فردوسي» توسط نشر نو منتشر شده است. بهفر چندسالي است كه مشغول تصحيح انتقادي «شاهنامه» شده و پيش‌تر چهار دفتر اين اثر به چاپ رسيده بود. كار بهفر بر روي شاهنامه چند ويژگي بارز دارد كه آن را به اثري متمايز بدل مي‌كند. تصحيح او تصحيحي انتقادي است همراه با شرح واژگان و ابيات «شاهنامه». بهفر در تصحيح‌اش، به نسخه‌هاي گوناگون شاهنامه توجه داشته و به‌طور دقيقي به ريشه‌شناسي واژگان متن توجه داشته است. در توضيح خود كتاب درباره كار بهفر آمده: «اين كتاب تصحيح تازه‌اي است از شاهنامه فردوسي بر پايه مهم‌ترين دست‌نويس‌هاي بريتانيا، فلورانس، و... دستنويس سن‌ژوزف كه به‌تازگي در بيروت يافته شده و تصحيح حمدالله مستوفي نيز براي نخستين‌بار در اين تصحيح انتقادي بررسي شده‌اند. بخش ديگر اين اثر شرح يكايك ابيات، تعابير كنايي، مجازي، استعاري و... است، به‌همراه گزارش ريشه‌شناسي واژگان متن و بررسي درونمايه‌ها، رويدادها، شخصيت‌ها و خويشكاري آنها و نيز مقايسه‌‌شان با متون همزمان و ناهمزمان. برگردان عربي شاهنامه از فتح‌بن‌علي بنداري‌اصفهاني در اوايل قرن هفتم، برگردان منظوم انگليسي برادران وارنر، فهرست واژه‌هاي گزارش‌شده، فهرست واژه‌هاي پارسي باستان، اوستايي، پهلوي اشكاني، ساساني و... فهرست واژه‌هاي عربي، فهرست واژه‌هاي غيرعربي و غيرايراني، فهرست نام مكان و كسان، بيت‌ياب و كتابنامه از بخش‌هاي ديگر اين كتاب‌اند.» بهفر در پيشاني كتاب، اين دفتر را به «بيژن نجدي براي شب سهراب‌كشان» تقديم كرده است؛ چراكه دفتر پنجم اين كتاب به «داستان رستم و سهراب» مربوط است. در كار بهفر خوانش‌هاي مختلف از «شاهنامه» مورد بررسي قرار گرفته و كوشيده شده تا خوانش درست از آن ارايه شود. البته يكي از ويژگي‌هاي تصحيح انتقادي اين است كه هر تصحيح مجددي برآمده از نگاهي جديد است و همچنين راه را بر ديگر روايت‌ها نمي‌بندد. براي آشنايي با بخشي از آنچه بهفر در اين كتاب انجام داده، چند سطري از كتاب را مي‌خوانيم: «داستان رستم و سهراب به لحاظ نوع ادبي حماسه تراژيك است، يعني گونه‌اي تلفيقي از تركيب مختصات حماسه و تراژدي است؛ به اين ترتيب كه از هريك از اين دو نوع ادبي مختصات و ويژگي‌هايي را برگرفته است. اين داستان نه در ساختار نمايشي (دراماتيك) كه در ساختار روايي حماسه سروده شده است... از ميان اجزاء شش‌گانه تراژدي، به تعريف ارسطو - يعني داستان، اخلاق، گفتار، فكر، صحنه‌آرايي و آواز- دو جزء آخر كه اهميت كم‌تري دارد در حماسه نيست. ولي از ميان اين شش جزء آنچه اساس و روح تراژدي را مي‌سازد: داستان، يعني تركيب وقايع در روند علي- كه مهم‌ترين جزء تراژدي دانسته شده و اساس و روح تراژدي است- در داستان رستم و سهراب هست. داستان رستم و سهراب از مختصات نوع ادبي حماسه، روايي‌بودن و داشتن وزن واحد را دارد و از ويژگي‌هاي تراژدي، داستان در معناي منسجم تراژيكش، اخلاق، گفتار، فكر و تقليد از كار و كنشي جدي و پايان ناخوش را داراست.»
شاهنامه فردوسي(دفتر پنجم)/ تصحيح انتقادي و شرح يكايك ابيات/ مهري بهفر/ نشر نو

آغازهاي موسيقي ايران معاصر
«چهره‌هاي موسيقي ايران معاصر»، عنوان كتابي است از هوشنگ اتحاد كه اين نيز اين‌روزها جلد اول آن توسط نشر نو به‌چاپ رسيده است. نويسنده كتاب در پيش‌گفتارش، عدم شناخت و آشنايي با موسيقي ملي را از دلايل تدوين اين كتاب دانسته است. همچنين او به موانع و محدوديت‌هايي كه موسيقي ايراني در دوره‌هاي مختلف داشته اشاره كرده و اين را هم از دلايل ضروري نوشتن كتابي درباره چهره‌هاي موسيقي معاصرمان دانسته است: «به همين جهت، پس از چندسالي كه درصدد تهيه مطالب و منابع براي كتاب پژوهشگران معاصر ايران بودم، به‌طور همزمان و به همان صورت نسبت به تهيه مواد براي موسيقي‌دانان معاصري كه اكنون در ميان ما نيستند نيز پرداختيم كه پس از گذشت سال‌ها مجموعه چشمگيري از منابع فراهم آمد و در اين وادي نيز كوشيدم به بيش‌ترين منابع دست‌ يازم... بنا به توصيه صاحب‌نظران كوشيده‌ام كم‌تر سخن بگويم، مگر به ضرورت و مستند. به‌طورمثال، هنگامي كه منبع مطلعي مقرون به صحت نبوده يا متناقض بوده است، در نقل مطالب نهايت امانت رعايت شده است. رويكرد اصلي مولف در اين كتاب شرح احوال و آثار موسيقي‌دانان بوده است. از آن‌جا كه طي بيش از شصت‌سال مطالعه، مطالب تذكره‌ها برايم خشك و كسالت‌آور بوده است، كوشيدم كماكان موضوع را به صورتي متنوع ارايه دهم تا براي خواننده دلچسب باشد و، درعين‌حال، در حد مقدور اطلاعات را به طور كامل در اختيار او بگذارد.» براين‌اساس، ترتيب شخصيت‌هايي كه كتاب به سراغ آنها رفته بر اساس تاريخ تولد آنها است. شروع كتاب با آقاعلي‌اكبر فراهاني است كه به گفته نويسنده، سرسلسله خاندان موسيقي و رديف ايران در محدوده يك‌ونيم قرن اخير است.
چهره‌هاي موسيقي ايران معاصر/ هوشنگ اتحاد/ نشر نو


دیدگاه‌ها(۰)