۱۳۹۶ پنج شنبه ۲ آذر
شماره‌های پیشین:
شماره ۲۹۶۱ - ۱۳۹۶ چهارشنبه ۲۲ شهريور
حکایت در صفت تنهایی

پارسا شهری: «صد سال دگر نه من بجا هستم و نه/ این مرد که هست چشم او بر من وا/ نه این سیه پلید تیغش در مشت/ آکنده شکم ز خون مظلوم و گدا/ نه این گله رمیده بیچاره‌شده/ افتاده چنین نگون به گرد صحرا/ نه این روش سخن که می‌گوید نه/ نه این کشش صدا که می‌گوید ها/ نه آنکه بگفت نیست نیما شاعر/ نه آنکه از او بخشم آمد نیما/ هر چیز بجای خویش ویرانه شده/ ز افسانه آن زبان مردم گویا/ مانده است بجا چه چیز این کوه و کمر/ این ابر دونده در گذرگاه هوا/ وز ما اثری که زشت باشد یا خوب/ کان حامی ما است یا ملالت‌ده ما» تاریخی که نیما یوشیج بر این شعر نوشته سوم اسفندِ 1317 است. «صد سال دگر»، عنوان این شعر و کتابی است با همین نام که دفتری از اشعار منتشرنشده نیما یوشیج است و بعد از نیم‌قرن از مرگ نیما به‌ تصحیح سعید رضوانی و مهدی علیائی‌مقدم درآمده است. «صد سال دگر» شامل تذکاری است به ‌قلمِ احمد سمیعی‌گیلانی و بعد، مقدمه مصححان آمده که در آن به روند کاری استنساخِ اشعار نیما از میان انبوه اسناد درهم‌وبرهم به‌جامانده پرداخته‌اند. «شهرت نیما یوشیج و ابتکارات او در شعر فارسی چنان است که ما را از پرداختن به شخصیت و نوآوری‌های وی بی‌نیاز می‌کند. دفتر حاضر مجموعه‌ای است از اشعار منتشرنشده نیما که حاصل قرائت بخشی از دست‌نوشته‌های اوست. این اسناد در دهه 1370 از آقای شراگیم یوشیج، فرزند نیما خریداری شد.» بعد اشاره‌ای به کیفیت اوراق هست و درهم‌ریختگی و آشفتگی اسناد و کیفیت نامطلوب تحریر آنها. در مقدمه به موضوعات متفاوت دست‌نوشته‌های نیما نیز اشاره شده که علاوه‌بر شعر مشتمل بوده بر داستان و نمایشنامه و تأملاتی در باب هنر و ادبیات و خاطره‌نگاری‌ها و یادداشت‌هایی مربوط به زندگی روزمره نیما. پس مرحله اول مصححان به تفکیک موضوعی پرداختند تا نوبت به استنساخ مطالب رسید و شعرها در اولویت قرار گرفت. شعرهای این مجموعه تمام دوران شاعری نیما را دربر دارد و از سال 1301 تا 1336 را دربر می‌گیرد. بعد از مقدمه متنِ کوتاهی آمده است با عنوانِ «نکاتی درباره شیوه استنساخ و ضبط اشعار در این دفتر». بعد شعرها آغاز می‌شود در دو بخش «اشعار» و «اشعار بی‌تاریخ» و در ادامه نمونه‌هایی از دست‌نوشته‌های نیما چاپ شده که شاهدی است بر دشواری کار استنساخِ این اشعار. در نهایت چنان‌که سمیعی‌گیلانی، در تذکارش نوشته این کتاب نمونه‌ای بی‌سابقه در زمینه طرح‌های پژوهشی است و حدود سه سال طول کشیده تا این دفتر با چنین کیفیتی درخور مقام نیما و شعر او منتشر شود و به‌قول سمیعی این بی‌سابقه‌بودن ازآن‌روست که کار به اهلش سپرده شده است. «صد سال دگر» را شاید بتوان مقدمه‌ای بر نقد دوباره و بازخوانی نیما دانست، آن‌هم در دورانی که شعر معاصر با تنگناهای نظری روبه‌روست و کمیت بناست بارِ کیفیت را به دوش بکشد.


دیدگاه‌ها(۰)