۱۳۹۶ يکشنبه ۲ مهر
شماره‌های پیشین:
شماره ۲۹۶۲ - ۱۳۹۶ پنج شنبه ۲۳ شهريور
سبک زندگی و بحران هویت‌یابی

سبک زندگی یک بنیان هستی‌شناختی متمایز را به نمایش می‌گذارد و در جامعه ایران دچار بحران‌های شدید است. سبک زندگی یک ملاحظه عالی امنیتی است و بنیان امنیت و بحث‌های امروزین جامعه ما دقیقا بر همین مسئله استوار است. علی‌اشرف نظری، دانشیار علوم سیاسی دانشگاه تهران، دوشنبه این هفته در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی با موضوع «سبک زندگی و امنیت؛ تغییرات و روندها»، هویت‌یابی جامعه ایرانی با سبک زندگی جدید اشاره کرد و تأکید داشت «سبک زندگی باید به مثابه امری هویتی در نظر گرفته شود که فارغ از رویکردهای سطحی، باید درخصوص معنایی آن بحث کرد و سپس به پیامدهای بحران در آن پرداخت». به گفته این عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، سبک زندگی دارای کارگزارانی غیراقتصادی از طبقات متوسط و بالاتر است؛ اقشاری مثل جوانان، زنان، طبقه متوسط جدید، بازارهای جدید، بنگاه‌های تولیدی، رسانه‌های دانشگاهیان و اصحاب فرهنگ در ارتباط با سبک زندگی و هنجارها اقتدار، نشان، منزلت و همه ابعاد جامعه را درگیر می‌کند. نظری در سخنرانی خود بر تضعیف زمینه‌های سنتی هم‌گرایی و ازدست‌رفتن هویت و فرهنگ سنتی در سبک زندگی ایرانیان تأکید کرد و در نقطه مقابل، تلاش کشور ژاپن از دهه 1990 برای حفظ سبک زندگی سنتی خود را مطرح کرد. نظری در ارائه نظریات خود درباره تغییرات سبک زندگی ایران و معضلات آن، به مسائلی همچون افول مفهوم سنتی خانواده، کوچک‌شدن اندازه خانوارها، بی‌کاری، کاهش نرخ باروری، افزایش طلاق، بالارفتن میزان خودکشی، پیرشدن جمعیت کشور، گسترش ایدز و رواج مواد مخدر اشاره کرد و آمارهای این زمینه‌ها را نمونه‌هایی از تغییرات سریع سبک زندگی در ایران دانست. همچنین در سخنرانی خود با اشاره به مصادیقی مانند جشن طلاق، آشپزخانه‌های اوپن و فست‌فود اشاره کرد و افزود که نوع برخورد جامعه ایرانی با این مصادیق و درنظرگرفتن منطق ایجاد این پدیده‌ها در جامعه‌ای که از آن ریشه گرفته‌اند، باعث شده است نوعی انحراف و برخورد مسئله‌دار در زندگی ایرانیان نسبت‌به موضوعات جدید پیش بیاید. علی‌اشرف نظری همچنین گسترش شدید مصرف‌گرایی و غلبه جامعه نمایشی بر نظام ارزشی معنوی را از دیگر مسائل مبتلابه سبک زندگی ایران برشمرد. از نظر او، خانواده هسته اصلی ساخت اجتماعی است که مفهوم سنتی آن با افول مواجه بوده و اکنون ما در بسیاری از موارد، شاهد خوابگاه‌های مدرن به جای خانواده هستیم تاجایی‌که امروزه می‌توان از خانواده‌زدایی از خانواده در ایران سخن به میان آورد. او گفت «الگوهای خودمحور و سودجو در حوزه اجتماعی سیطره یافته و انسان با نگاه ابزاری وارد حوزه خانواده می‌شود. وقتی ارتباطات اثرگذار و معنادار، روابط سنتی-خویشاوندی، خودفهمی و درک حضور دیگران تضعیف شود، روابط سببی-کارکردی، شیئی-ابزاری و فرصت‌طلبانه و محدود ظهور می‌کنند». این دانشیار دانشگاه تهران، در راهکارها و توصیه‌های سیاستی برای برون‌رفت از مشکلات سبک زندگی در ایران، به سیاست خانواده به‌عنوان یک مبحث عمومی در حوزه سیاست‌گذاری عمومی اشاره کرد و گفت امروزه بحث خانواده بحث اساسی در حوزه سیاست‌گذاری ملی است و اتحادیه اروپا به‌خصوص کشورهایی مانند دانمارک کارهایی جدی در این زمینه انجام داده‌اند که می‌توانند الگوی سیاست‌گذاری به شمار روند.


دیدگاه‌ها(۰)