۱۳۹۶ دوشنبه ۳ مهر
شماره‌های پیشین:
شماره ۲۹۶۲ - ۱۳۹۶ پنج شنبه ۲۳ شهريور
مشاغل در 10 سال آینده به کدام‌سو می‌روند؟
جایگاه هوش مصنوعی در عصر متلاطم اطلاعات
وحید شامخی . مشاور مدیریت استراتژیک

بسیاری از شغل‌های امروز، مشاغل فراموش‌شده فردا خواهند بود. از آنها چیزی نمی‌ماند جز خاطرات ما و فرزندان ما! همان‌طور که شغل‌هایی در گذشته بود که امروز وجود ندارند؛ شغل‌هایی مثل روشن‌کردن چراغ خیابان‌ها یا وصل‌کننده خطوط تلفن به یکدیگر یا تست‌کننده سلامت غذا پیش از وجود استانداردهای غذایی! گسترش و پیشرفت هوش مصنوعی نیز با ماشین‌های بدون‌راننده، بسیاری از راننده‌ها را بی‌کار خواهد کرد! ربات‌‌های پزشک و جراح، بسیاری از پزشکان را بی‌کار خواهند کرد! یا بسیاری از کارهای خدماتی؛ مثل نظافت یا حمل کالا ازسوي ربات‌ها انجام خواهد شد و بسیاری از کارهای دیگر که هنوز حسی نسبت به آنها نداریم! شاید همین شغل امروزمان، شغلی باشد که چند سال دیگر وجود نداشته باشد! بنابراین بسیار طبیعی است که نگران آینده شغلی خودمان یا فرزندانمان شویم. البته شاید هم نگران نشویم و بگوییم این حرف‌ها هنوز برای ما زود است. اگر این‌گونه نیز می‌اندیشیم، اصراری نیست، حداقل گوشه ذهنمان داشته باشیم که شاید نظرمان تغییر کرد! اینکه می‌گوییم آینده، ممکن است این موضوع در پنج سال آینده خود را نشان ندهد، اما به احتمال بسیار زیاد، در 10 سال بعد مسئله بسیار جدی آن روزها خواهد بود. همین نگرانی باعث شده است تا امروز، دغدغه بسیاری از متفکران، سرمایه‌گذاران، مدیران و آینده‌پژوهان دنیا این باشد که با توجه به رشد هوش مصنوعی، چه مشاغلی ناپدید خواهند شد؟ و چه شغل‌های جدیدی شکل خواهند گرفت؟ اما بعضی‌ها هم نگرش دیگری را طرح می‌کنند و تلاش می‌کنند بگویند به‌جای اینکه دقیقا بگوییم چه شغل‌هایی از میان می‌روند، بگوييم چه مهارت‌هایی در آینده مفید خواهند بود که انسان را از ربات‌ها و هوش مصنوعی‌اش متمایز می‌کند. شاید فهرست 10 مهارت برتر سال 2020 دانشگاه فونیکس یا فهرست انجمن جهانی اقتصاد را دیده باشید، اما در همین راستا، هاروارد بیزینس هم به‌تازگی (جولای 2017) مطلبی منتشر کرده است و در آن مهم‌ترین مهارت و تمایز انسان با ربات‌ها و هوش مصنوعی در آینده را توانایی «قضاوت» و «تصمیم‌گیری» انسان می‌داند. بگذارید یک مثال را با هم مرور کنیم. فرض کنید شما سال‌هاست که کارت عابربانکتان را در تهران و نهایتا چند شهر اطراف و نزدیک استفاده می‌کنید، اما چند روز قبل برای یک سفر تفریحی به جزیره کیش سفر کردید. به یکی از پاساژهای تجاری آنجا رفته و می‌خواهید مقداری خرید کنید. کارت که می‌کشید، پیغام خطا می‌دهد و نهایتا هرچه تلاش می‌کنید، موفق نمی‌شوید. با توجه به مبلغ خریدتان هم، پول نقد کافی نداشته و ناراحت به سمت محل اقامتتان برمی‌گردید. پیگیر موضوع شده و متوجه می‌شوید که به‌تازگی تعدادی سوءاستفاده کارت بانکی گزارش شده است و الگوریتم‌های هوش مصنوعی بانک شما، با توجه به تغییر مکان استفاده از کارتتان، حساس شده و جلو تراکنش شما را گرفته‌اند! در چنین شرایطی، هوش مصنوعی، نیت خوب و خیری داشته، اما سفر یک مسافر را تلخ کرده و موجب دردسرهای بزرگی برای او شده است. این یک مثال ساده از بحثی است که به‌عنوان توانایی قضاوت انسان و تصمیم‌گیری در مقابل هوش مصنوعی ذکر می‌شود. اگر فردی که این اتفاق برایش روی داد، صاحب اصلی حساب باشد و هیچ مشکل قانونی هم نبوده و الگوریتم اشتباه کرده باشد، این مسئله فقط موجب می‌شود که خاطره‌ای بسیار بد برای یک مشتری خوب بانک باقی مانده و حتی منجر به ازدست‌دادن آن مشتری شود. چنین اشتباهاتی نه امروز و نه در آینده پذیرفتنی نخواهد بود! مفهوم قضاوت و تصمیم‌گیری که در اینجا بحث می‌شود، یعنی توانایی درنظرگرفتن تبعات یک تصمیم با توجه به شرایط یا محیط خاص آن که ممکن است، نتایج کاملا متفاوتی حاصل شود؛ برای مثال، حساسیت عدم انجام یک تراکنش مشکوک، برای فردی که در سفر است و فردی که در شهر محل زندگی‌اش است، کاملا تبعات متفاوتی خواهد داشت که هنوز به حساسیت و توانایی قضاوت انسان نیاز دارد. این تنها یک مثال بسیار ساده برای تقریب ذهن به این مفهوم بود. در مسائل دیگر تعداد پارامترها و پیچیدگی بسیار بیشتر شده و تبعات هر تصمیم، دشواری آن را هولناک‌تر می‌کند! پس اگر می‌خواهیم روی مهارتی کار کنیم که خیالمان راحت باشد، در آینده می‌تواند ما را از ربات‌های هوشمند و حتی انسان‌های دیگر متمایز کند، باید روی مهارت قضاوت و تصمیم‌گیری‌مان کار کنیم. همه خوب می‌دانیم که تبعات یک قضاوت و تصمیم، چه بد و چه خوب، حتی ممکن است تا ماه‌ها، سال‌ها، دهه‌ها یا حتی سده‌ها باقی بماند. پس باید برای خود، کاری کنیم. شاید یکی از بهترین اقداماتی که می‌توانیم برای بهبود مهارت قضاوت و تصمیم‌گیری‌مان کنیم، آشنایی و شناخت بیشتر از تحلیل مسئله، تکنیک‌های تصمیم‌گیری و خطاهای شناختی باشد. سخن آخر اینکه، تحولات اخیر دنیا موجب شده است که بتوانیم نسبت به آینده، خوش‌بین‌تر از گذشته باشیم. عصر کشاورزی و صنعت گذشته است و در عصر اطلاعات به‌سر می‌بریم. امیدوار باشیم که با یادگیری مهارت‌های کاربردی، تحولاتی عظیم و جهشی داشته باشیم. حتی در عصرهای گذشته نیز، هیچ کشور یا ملتی همیشه در اوج یا همیشه در حضیض نبوده است، چه رسد به عصر متلاطم اطلاعات!


دیدگاه‌ها(۰)