۱۳۹۶ جمعه ۳ آذر
شماره‌های پیشین:
شماره ۲۹۶۲ - ۱۳۹۶ پنج شنبه ۲۳ شهريور
یکسان‌سازی نرخ ارز و اثر آن بر بازار خودرو
احمد فرهادی. کارشناس اقتصادی

تجربه ثابت کرده که بالارفتن نرخ دلار تأثیراتی را بر عرصه اقتصاد ایران خواهد داشت. بررسی قیمت دلار در چند ماه اخیر نشان می‌دهد که نرخ دلار در بازار رسمی و بازار آزاد روند افزایشی داشته است. به نوعی که در بیست‌ودوم تیرماه 96 نرخ دلار در بازار آزاد سه‌هزارو 770 تومان بود حال آنکه در بیست‌ودوم شهریورماه نرخ دلار به سه‌هزارو 920 تومان رسیده است. نرخ دلار بانکی هم که در ابتدای مرداد، عدد سه‌هزارو 267 تومان بود و در روز بیست‌ودوم شهریورماه به عدد سه‌هزارو 342 تومان رسیده است. حال سؤال این است که با این افزایش 150تومانی نرخ دلار در بازار آزاد و 75تومانی نرخ بانکی دلار باید منتظر چه تحولاتی در بازار خودرو باشیم؟ آیا این روند افزایشی مقدمه‌ای برای اجرای سیاست یکسان‌سازی ارز است؟ به نظر می‌رسد اقدامات این روزهای بانک مرکزی مثل حذف ارز مسافرتی و افزایش قیمت دلار بانکی نویدبخش گام‌هایی در راستای یکسان‌سازی نرخ ارز باشد. وعده یکسان‌سازی نرخ ارز، وعده‌ای بود که ولی‌الله سیف، رئیس کل بانک مرکزی، در روزهای ابتدایی آغاز به کار دولت دوازدهم به مردم داد. وی که در 14 مردادماه 1396 در رسانه ملی حضور یافته بود، بیان کرد این کار در روزهای ابتدایی دولت دوازدهم صورت خواهد گرفت. گرچه بسیاری از کارشناسان معتقد بودند این کار انجام نخواهد شد اما به نظر می‌رسد سیف و بانک مرکزی این بار اولین گام‌ها را در راستای یکسان‌سازی نرخ ارز برداشته‌اند. هرچند یکسان‌سازی نرخ ارز در بلندمدت فواید مطلوبی برای اقتصاد ایران خواهد داشت، اما در کوتاه‌مدت شاهد روند افزایشی نرخ ارز خواهیم بود. براساس مطالعه صورت‌گرفته از سوی مرکز بررسی‌های اقتصادی تهران، اثر آنی افزایش نرخ ارز بر تورم در کوتاه‌مدت بین ۱۱ تا ۱۵ درصد و در بلندمدت، ۳۰ تا ۴۰ درصد بوده است. نکته قابل توجه این محاسبات، سنجش این موضوع است که شوک ناشی از افزایش نرخ ارز بر قیمت‌های داخلی بعد از گذشت چهار فصل یعنی یک سال به میزان ۸۴ درصد و بعد از گذشت هشت فصل یا دو سال به میزان ۹۷ درصد تخلیه می‌شود. حال باید دید روند صعودی نرخ ارز که این روزها شتاب گرفته، چه تأثیراتی بر بازار خودروی ایران خواهد داشت؟ بدون شک اولین تأثیر مشهود آن بر بازار خودروهای وارداتی است. این بازار از دو سو تحت‌تأثیر افزایش نرخ دلار خواهد بود. از یک سو شاهد افزایش هزینه در بخش تعرفه و سایر هزینه‌ها و مواردی خواهیم بود که تا پیش از این بر مبنای نرخ مبادله‌ای دلار محاسبه می‌شد و از سوی دیگر با افزایش نرخ دلار در بازار آزاد، وارد‌کنندگان شاهد افزایش هزینه‌های خود در بخش خرید این خودروها نیز خواهند بود که بی‌گمان این افزایش هزینه‌ها می‌تواند در قیمت نهایی خودروهای وارداتی اثر تورمی داشته باشد. موضوعی که بارها از سوي رئیس فدراسیون وارد‌کنندگان خودرو مورد تأکید قرار گرفته. براساس گفته‌های فرهاد احتشام‌زاد «واردات خودرو در بخش تعرفه، هزینه‌ها و آن مواردی که به بخش دولتی ارتباط دارد، بر مبنای ارز مبادله‌ای در نظر گرفته می‌شود و بخش‌های دیگری مثل خرید بر مبنای ارز آزاد محاسبه می‌شود. طبیعتا هر یک از بخش‌ها تأثیر مستقیمی بر افزایش قیمت خودرو خواهد گذاشت».درباره اثرات افزایش نرخ ارز بر خودروهای ساخت داخل باید گفت میزان این تأثیر از یک سو بستگی به میزان داخلی‌سازی خودروهای تولیدی و از سوی ديگر، بستگي به قیمت مواد اولیه ساخت قطعات خودرو دارد. بنابر آنچه برخی از کارشناسان می‌گویند ۴۰ تا ۷۵ درصد قیمت تمام‌شده قطعات خودرو را مواد اولیه تشکیل می‌دهند. بنابراین در شرایطی که تولید قطعات خودرو در کشور وابسته به مواد اولیه وارداتی باشد، بدون‌شک باید منتظر اثر جدی این موضوع بر قیمت تمام‌شده قطعات باشیم.
یکسان‌سازی نرخ ارز اگرچه گریبان خودروهای ساخت داخل را کمتر از خودروهای وارداتی خواهد گرفت، اما این موضوع در یک نگاه تحلیلی به سود صنعت خودروسازی هم خواهد بود. افزایش نرخ ارز مزیت بسیاری برای صادرات محصولات خودرو دارد به‌طوری‌که همیشه انگیزه افزایش صادرات با ‌گران‌شدن نرخ ارز به سراغ خودروسازان می‌آید. زیرا با افزایش نرخ ارز، صادرات خودرو سود بیشتری را نصیب خودروسازان می‌کند.
آنچه مسلم است اگر صنعت خودرو ایران بتواند توانایی‌های خود را منطبق بر بازارهای صادراتی گسترش دهد، یکسان‌سازی نرخ ارز به‌شدت برای رشد و توسعه این صنعت مفید خواهد بود اما چنانچه این صنعت نتواند در این امر موفق باشد، لطمات جبران‌ناپذیری دامن این صنعت را خواهد گرفت.


دیدگاه‌ها(۰)