۱۳۹۶ جمعه ۴ اسفند
شماره‌های پیشین:
شماره ۳۰۸۵ - ۱۳۹۶ سه شنبه ۲۴ بهمن
نفرین عفرین و جنگ سیستم‌ها!

افشین غلامی: با هدف قرارگرفتن هواپیمای نظامی اسرائیل به‌وسیله پدافند ارتش سوریه، مشخص شد که از لحاظ نظامی، دولت سوریه توانایی روبه‌رویی با حملات نیروهای متخاصم از جمله اسرائیل و ارتش ترکیه و گروه‌های تروریستی با عنوان ارتش آزاد سوریه را دارد. اما چرا دولت سوریه در قبال حمله ترکیه به عفرین ساکت است؟
پاسخ روشن است و آن را باید در نقش‌آفرینی روسیه و قَیمی آن در عرصه میدانی سوریه جست‌وجو کرد. از طرفی در موضوع عفرین، روسیه طبق نشست آستانه و نشست سوچی تعهداتی را در ازای دست‌برداشتن از کُردها در عفرین به ترکیه داده و در عوض انتظار دارد ترک‌ها در موضوع ادلب و پاک‌سازی و انتقال عناصر تروریستی به نقاط دیگر با روسیه همکاری کنند.
 همان مذاکره‌ای که در مرز سوریه و لبنان به وساطت روسیه انجام شد و داعش را به شرق فرات منتقل کردند. بنابراین در این قضیه هم روسیه قصد دارد معادله جنگ را به سمت دیگر منعطف کند، اما اینکه چقدر دو طرف در اجرائی‌کردن این سیاست موفق می‌شوند و نقش دیگر بازیگران مانند ایران، آمریکا، دولت سوریه و کُردها در آن تأثیرگذار است، هنوز مشخص نیست.
این یک بعد قضیه است و بعد دیگر قضیه عفرین، پاگذاشتن جنگ سوریه در مرحله سوم خود و دوران پساداعش است. اگر بحران سوریه را به مرحله جنگ داخلی، نبرد منطقه‌ای و منازعه بین‌المللی تقسیم کنیم. اتفاقات چند روز اخیر با ورود آمریکا به سوریه و انهدام مواضع دولت مرکزی سوریه در دیرالزور و نبرد هوایی و پدافندی اسرائیل و ارتش سوریه در دمشق، بیانگر آغاز منازعه‌ای بین‌المللی است، زیرا آن‌گونه که از اتفاقات میدانی درک می‌شود، آمریکا و روسیه عرصه سوریه را از جنگ نیابتی تبدیل به جنگ سیستمی با مشارکت مستقیم خود کرده‌اند.
برای درک نقش‌آفرینی طرفین حاضر در بحران‌ سوریه، بهتر است موضع هر یک‌ از بازیگران را مرور کنیم؛ آمریکا حاکم شرق فرات است و روسیه حاکم غرب فرات. عفرین حوزه نفوذ روسیه است و روس‌ها خشمگین از نزدیک‌شدن کُردها به آمریکا و ترکیه هم‌پیمان آمریکا در ناتوست.
آمریکا نمی‌خواهد ترکیه را به آغوش روسیه بفرستد و همچنین نمی‌تواند از کُردها در سوریه دست بردارد. روسیه شریک تجاری ترکیه در انتقال انرژی به اروپا و ترکیه همکار روسیه در تقابل با آمریکا در موضع کُردها در عرصه میدانی سوریه است.
ایران به دنبال ایجاد پایگاهی راهبردی برای رسیدن از تهران به دریای مدیترانه و هم‌مرزی با اسرائیل است. اسرائیل نگران از حضور ایران در مرزهای سوریه و خشمگین از اقدامات حزب‌الله در حمله به مناطق یهودی‌نشین است. آمریکا نقش‌آفرینی ایران در سوریه را عاملی برای تداوم حضور خود در شرق فرات و سوریه می‌داند و روسیه بیمناک از تقابل تازه در غرب فرات و حملات اسرائیل به سوریه و مواضع ارتش سوریه است.
آنچه که مشخص است تنوع بازیگران و مؤلفه‌های امنیتی و سیاسی آنقدر در سوریه درهم‌تنیده است و با یکدیگر همپوشانی دارند که سهم‌خواهی و ائتلاف هریک از بازیگران در این کشور جنگ‌زده حساسیت بالایی دارد و روند اتفاقات به‌گونه‌ای است که می‌توان گفت طرفین هم به دنبال ائتلاف‌های آنی و مقطعي‌اند و هم نیم‌نگاهی به همکاري‌های راهبردی بلندمدت در سوریه دارند و همین‌ موضوع پیچیدگی جنگ هفت‌ساله سوریه را دوچندان کرده است.


دیدگاه‌ها(۰)