۱۳۹۶ پنج شنبه ۳ اسفند
شماره‌های پیشین:
شماره ۳۰۸۵ - ۱۳۹۶ سه شنبه ۲۴ بهمن
ذهن اسطوره‌ای، مانع توسعه
هوشنگ ماهرویان

هر‌ روز اتفاق جديدي رخ مي‌دهد، هر روز كارخانه‌اي تعطيل مي‌شود، اما زود فراموش مي‌شود. مثلا کارخانه هپکو چرا به این روز افتاده است؟ چرا آقای نوبخت باید اعلام کند که برای تأمین حقوق عقب‌افتاده کارگران این کارخانه 30 میلیارد تومان از بانک ملی گرفته است؟ چرا ایشان به‌عنوان اقتصاددان نباید این مسئله را ریشه‌یابی کند؟ چرا باید صحبت از این باشد که فعلا حقوق کارگران را داده‌ایم ولی نمی‌دانیم در آینده چه کنیم؟ باید تحلیل صورت بگیرد تا بتوان کاری کرد.
کارخانه هپکو قرار بود ماشین‌آلات سنگین، ماشین‌آلات راه‌سازی، بیل مکانیکی، لودر و نظایر آن را بسازد. وقتی بعد از انقلاب مصادره شد و تمام قراردادهای آن لغو شد و حاضر نشدیم حق لیسانس بدهیم و تکنولوژی را بخریم، بعد کارخانه تحت‌ نظارت یک بنیاد قرار گرفت و بالاخره در نهایت خصولتی و به بخش خصوصی واگذار شد. بخش خصوصی از عهده اداره آن برنیامد، چون ارتباط جهانی لازم است و حضور در WTO و باید قراردادهای بین‌المللی محترم شمرده شود تا فناوری آن با پیشرفت تکنولوژی هماهنگ شود؛ بنابراین ماشین‌آلات فروخته و سرمایه آن به بخش بورژوازی تجاری منتقل می‌شود و کارگرها چنین وضعی پیدا می‌کنند. هپکو نمونه‌ای است از آنچه برای اکثر کارخانه‌های ما اتفاق می‌افتد. چرا تحلیل اقتصادی صورت نمی‌گیرد؟ باید ببینیم چرا کشوری مانند مالزی در صنعت پیشرفت می‌کند. وقتی بررسی می‌کنیم، می‌بینیم این کشور به قراردادهای بین‌المللی احترام گذاشته و حق لیسانس داده است. الان برای ساختن در و پنجره، MDF از مالزی و اندونزی وارد می‌کنیم. باید ببینیم چرا اقتصاد کره‌جنوبی تا این حد پیشرفت کرده است. علت اینکه ما این پیشرفت‌ها را نمی‌بینیم، این است که ذهن اسطوره‌ای داريم، ذهنیت انتقادی. ذهن اگر انتقادی باشد و تحلیل انتقادی داشته باشد، باید بخواند و نقد کند. اما می‌توانیم بگوییم همه ما چون ذهنیت انتقادی پیدا نکرده‌ایم و چون «ذهن اسطوره‌ای» داریم، نمی‌توانیم گذشته را «تحلیل علمی» كنيم.
مشکل بی‌کاری، تعطیلی کارخانه‌ها، زمین‌بازی و از‌بین‌رفتن محیط‌ زیست و جنگل‌ها و اینکه سرمایه‌ها به صورت اصولی و درست به سمت تولید منتقل نمی‌شود و سبب رشد اقتصادی و صنعتی نمی‌شود، این است که ذهن مدرن ایجاد نشده است. ذهن مدرن و انتقادی باید جایگزین ذهنیت اسطوره‌ای شود. مشکل ما این است که هنوز ذهن مدرن پیدا نکرده‌ایم تا بتوانیم گذشته خود را نقد کنیم.

 


دیدگاه‌ها(۰)