۱۳۹۶ پنج شنبه ۳ اسفند
شماره‌های پیشین:
شماره ۳۰۸۵ - ۱۳۹۶ سه شنبه ۲۴ بهمن
نقدی بر جشنواره فیلم فجر
حلوای فجر
مجید موثقی

پایان «جشنواره فیلم فجر» با آغاز نکته‌های تحلیلی و انتقادی زیادی همراه شد‌! امسال جشنواره با رویکرد جدیدی یکی از بخش‌های مهم و کلیدی خود به نام «هنروتجربه» را از جدول برنامه‌هایش حذف کرد! مشخص نیست که این تصمیم عجولانه بر اساس چه معیارهایی صورت گرفته است، جز آنکه حضور «فیلم‌سازان پیشرو و مستقل» را کم‌رنگ‌تر کند! درواقع طلوعِ «سی‌وششمین جشنواره فیلم فجر» با غروب و فراموشی نسل فیلم‌سازان نویی همراه شد که با چنگ و دندان برای روشن نگاه‌داشتن چراغ سینمای ایران فیلم‌های جدیدی ساختند و چشم‌انتظار نمایش آثارشان در جشنواره بودند و در انتها به‌سادگی از گردونه رقابت کنار گذاشته شدند و این‌بار نیز «حلوای فجر» به کام چهره‌های تکراری شیرین شد! اینجاست که تفاوت جشنواره فجر ما نسبت به دیگران کاملا بارز و آشکار است! علت ممتازشدن جشنواره‌های بزرگ سینمایی مانند «کن، ونیز، برلین و لوکارنو» در بهادادن بیشتر به فیلم‌سازانی است که از نگاهی نو و متفاوت برخوردارند، حتی اگر این فیلم‌ها از کاستی‌های تکنیکی برخوردار باشند، اما چون دیدگاه آنها بر اساس سینمای اندیشه استوار است، ریسک‌پذیری مدیران جشنواره‌ها را در کشف و نمایش این آثار بالا می‌برد، نه‌آنکه مانند جشنواره فجر ما گریزان از حضور «نسل کارگردانان نو» باشد! البته باز جای شکر است که به فیلم‌سازان کوتاه فرصتی داده شد که آثارشان نمایش داده شوند که این مهم با پیگیری‌های شبانه‌روزی «انجمن فیلم کوتاه ایسفا» و فیلم‌سازان کوتاه به وجود آمد، اما حضور و‌ کمبود فیلم‌های مستند در یک جشنواره ملی در این دوره بسیار محسوس بود! درمجموع «ریسک‌پذیری مدیران و برنامه‌ریزان جشنواره فیلم فجر» در این دوره کافی نبود و همین یکی از عوامل افت کمی و‌ کیفی آثار جشنواره بود. این رویداد بزرگ «هنری- سینمایی» که 36 دوره از برپایی آن گذشته است، هنوز یک مدیر ثابت و‌ آدرس سرراستی پیدا نکرده و همین تعدد سلیقه‌ها و دبیران متفاوت آن، این جشنواره را تبدیل به یک رویداد هنری متوسطی کرده که فروغ و پویایی گذشته خویش را ندارد. البته «بخش نوپای بین‌الملل جشنواره فیلم فجر» چندسالی است با هدفمندی بهتر و پیداکردن یک دبیر ثابت، «رضا میرکریمی»، از نظم و رشد بهتری برخوردار است.  امسال در پردیس سینمایی ملت (کاخ جشنواره) اکثر فیلم‌های روزهای اول با تأخیر زیادی روی پرده رفتند و نکته شگفت‌انگیزی که هنوز تا این دوره اصلاح نشده، اختصاص‌دهی تنها یک سانس نمایش برای فیلم‌ها بود! درواقع برای «منتقدان و خبرنگاران سینمایی» فرصت نمایش دیگری برنامه‌ریزی نشده بود!
امسال بخش عمده‌ای از فیلم‌های نمایش‌داده‌شده در طبقه‌بندی سینمای جنگ یا دفاع مقدس قرار داشتند که از رنگ و جلوه ظاهری بدی برخوردار نبودند! کارهایی مانند «به وقت شام» از ابراهیم حاتمی‌کیا و «تنگه ابوقریب» ساخته بهرام توکلی و‌ نیز «ماهورا» به کارگردانی حمید زرگرنژاد در زمینه جلوه‌های بصری از قوام خوبی برخوردار بودند، ولی این فیلم‌های ذکرشده جدا از توانایی‌هایی که در عناصر شنیداری و دیداری از خود بروز دادند، از لحاظ محتوایی قادر به نفوذ در روح مخاطب نبودند و نمی‌توان آنها را جزء آثار ماندگار این دوره از جشنواره به حساب آورد! باوجوداین امسال آثار خوب دیگری در این ژانر دیده شدند که متفاوت‌تر از بقیه ظاهر شدند. فیلم‌های «بمب» از پیمان معادی و «سرو زیر آب» ساخته محمدعلی باشه‌آهنگر، هم از لحاظ فرم اجرائی خوب بودند و هم از روایتی هوشمندانه برخوردار بودند. بخش عمده‌ای از تصاویر و ماجرای این فیلم‌ها را تماشاچیان با خود از سالن سینما بیرون بردند! هر دو کار ذکرشده از طرح داستانی نو و متفاوتی برخوردار بودند و کارگردانان و بازیگران این دو فیلم در «کشف جوهره درام و ابلاغ آن به تماشاگران» موفق ظاهر شدند. بازی‌های فیلم «بمب»، به‌ویژه بازیگران نوجوان آن و نیز هنرنمایی کوتاه و تأثیرگذار مهتاب نصیرپور در «سرو زیر آب» از لحظات به‌یادماندنی جشنواره بود که بازی این بازیگر توانا، از سوی هیئت داوران از قلم افتاد! فیلم «سرو زیر آب» با فیلم‌برداری درخشان و بی‌نظیر «علیرضا زرین‌دست» به یک اثر ضدجنگ تبدیل شد که از بار فلسفی خوبی در مواجه‌شدن با سرو زیر آبی برخوردار است که ‌هزاران سال با پیشینه تاریخی و فرهنگی ما گره خورده. فیلم در زیر متن خود از صلح‌طلبی و التیام «زخم‌های کهنه جنگی» سخن می‌گوید که هنوز گریبانگیر بخش عمده‌ای از جامعه است! در این اثر تعصبات قومی و بومی به‌خوبی به چالش کشیده شده و در انتها عمل برانگیزنده درام به تعادل خوبی بین شخصیت‌های فیلم می‌رسد! جشنواره فجر امسال از طراوت و پویایی کمی برخوردار بود و هیئت داوران فیلم‌های خوب و هوشمندانه‌ای مانند «امیر» از نیما اقلیما و «اتاق تاریک» ساخته روح‌الله حجازی را از قلم انداختند و درعوض «فیلم‌های متوسط و گاه زنگ‌زده‌ای» را مورد تقدیر قرار دادند که از لحاظ بار دراماتیکی از قوام خوبی برخوردار بودند! مشخص نیست که چرا هیئت داوران این دوره مانند برنامه‌ریزان جشنواره از قدرت ریسک‌پذیری ضعیفی برخوردار بودند، اما جشنواره فجر جدا از تمام کاستی‌هایی که در این دوره داشت، یک پدیده نوظهور و‌ یک بازیگر توانا را کشف کرد و آن بازی بی‌نظیر «سارا بهرامی» در ‌فیلم «دارکوب» بود! حضور فیلم‌های «امیر»، اتاق تاریک»، «سرو زیر آب»، «مغزهای کوچک زنگ‌زده» و «زنانی با گوشواره‌های باروتی» نگذاشت که «حلوای فجر امسال» سرد بماند!


دیدگاه‌ها(۰)