۱۳۹۶ جمعه ۲۴ آذر
شماره‌های پیشین:
شماره ۲۰۲۵ - ۱۳۹۳ دوشنبه ۵ خرداد
«خواب زمستانی»، «نخل طلا» را ربود
خیرمقدم «اردوغان» و «گل» به کارگردان معترض
شرق: سینمای ترکیه در تولد صدسالگی‌اش برای دومین‌بار نخل طلای کن را از آن خود کرد. پیش از این، این راه را با «راه» ییلماز گونی طی کرده بود؛ سینمایی که حداقل 11سال از سینمای ایران جوان‌تر است اما یک نخل طلایی بیشتر از سینمای ما در فهرست افتخاراتش دارد. هرچند که سینمای ایران در 20سال اخیر با حضور کارگردانانی چون عباس کیارستمی، مجید مجیدی، اصغر فرهادی و جعفر پناهی در جشنواره‌های معتبر جهان از جمله «کن» خوش درخشیده و از جوایز متعدد تا داوری آنها را برعهده داشت. اما در چندسال اخیر کمتر فیلم‌های شاخصی از ایران در جشنواره کن شرکت کرده‌اند و اگر فیلم «گذشته» اصغر فرهادی را نیز فیلمی نیمه‌ایرانی بدانیم جز سال گذشته چندسالی است سهم ایران در بخش اصلی بسیار کمرنگ است. پس از موفقیت نسبی فیلم «گذشته» از «اصغر فرهادی» در جشنواره کن سال گذشته که ناباورانه جایزه بهترین فیلم را به «آبی گرم‌ترین رنگ است» باخت؛ امسال و در حالی که سینمای ایران در هیچ‌یک از بخش‌های مسابقه اصلی، نوعی نگاه و مسابقه فیلم‌های کوتاه نماینده‌ای نداشت، شاید به این دلیل که چندسالی است سینمای ایران زاویه دیدش را از سینمای هنری به سمت «سینمای روایتگر و داستان‌گو» تغییر داده و فیلمسازانی شاخص چون عباس کیارستمی که در شصت‌و‌چهارمین جشنواره کن تا مرز دریافت نخل طلا برای «مثل یک عاشق» پیش رفت هر چندسال یک‌بار فیلم‌تازه‌ای را روانه پرده‌نقره‌ای می‌کنند. البته در شصت‌‌و‌هفتمین جشنواره کن حضور هنرمندان ایرانی کمرنگ نبود. از جنجال‌های کن2014 که بگذریم، و سرقت جواهرات یا واکنش‌ها نسبت به «لیلا حاتمی» را فراموش کنیم، موضوع رقابت‌ها مهم‌تر می‌شود. حضور دوچهره معتبر از سینمای کشور در مقام داور، ارتباط و اتصال این جشنواره را با ایران کماکان حفظ کرد؛ «لیلا حاتمی» در تیم هیات‌داوران بخش اصلی و «عباس کیارستمی» در مقام رییس هیات‌داوران بخش سینه‌فونداسیون.   اما با این‌همه سال2014 سال سینمای ترکیه و البته «نوری بیلگه‌جیلان» بود که این‌بار با «خواب زمستانی» زیر سایه نگاه سیاسی که در دو سال گذشته در کشور همسایه وجود داشت نخل طلایی را ربود. فیلم‌های زیادی امسال شانس دریافت نخل طلای کن را داشتند و در حالی که فیلمسازان صاحب‌نامی همچون «ژان لوک‌گدار»، «برادران داردن»، «مایک لی»، «کن لوچ»، و «دیوید کراننبرگ» بیشتر در فهرست خبرها بودند، اما این بیلگه‌جیلان بود که موفق شد نخل طلای کن را از آن‌ خود کند. این در حالی است که این فیلم هم با واکنش‌های منفی و هم با واکنش‌های مثبت فراوانی پس از نمایش در جشنواره روبه‌رو شده بود. اما او این جایزه را در حالی گرفت که مانند چندروز پیش بار دیگر پیکان انتقاداتش را به سمت دولت کشورش نشانه گرفت. این انتقادات از روزی آغاز شد که معدن سوما در نزدیک شهر مانیسا با فاجعه بزرگی روبه‌رو شد و بیش از 300معدنکار جان خود را از دست دادند. همین باعث شد تا جیلان در تمام نمایش‌های فیلمش تحت‌تاثیر این موضوع و اعتراضاتی که سال گذشته با موضوع پارک گزی استانبول آغاز شد به سیاست‌های دولت ترکیه انتقاد کند. اما انتقادات جیلان باعث نشد تا مقامات دولتی ترکیه برای این اتفاق مهم که نوعی افتخار برای سینمایی است که در چند سال گذشته با همه سرمایه‌گذاری‌ها دو کارگردان شاخص یعنی فاتح آکین و نوری بیلگه جیلان را به سینمای جهان معرفی کرده تبریک نگویند. به گزارش روزنامه جمهوریت چاپ ترکیه، رجب طیب اردوغان نخست‌وزیر ترکیه در بازگشت از سفر به کلن آلمان، در تماس تلفنی با نوری بیلگه جیلان کارگردان برنده جایزه نخل طلای جشنواره کن این موفقیت را به او تبریک گفت. به گزارش این روزنامه، اردوغان در این تماس جیلان را به خاطر جوایز متعدد ملی و بین‌المللی و جایزه نخل طلا تحسین کرد و از اینکه این جایزه باعث غرور و افتخار برای ملت ترکیه و سینمای این کشور شد از او تشکر کرد. همچنین به گزارش سی‌ان‌ان، عبدالله گل، رییس‌جمهور در تلگرامی به جیلان از موفقیتی که برای سینمای ترکیه به‌دست آورده با این جایزه بزرگ تشکر کرد.
هیچ راهی بهتر از داوری نیست
این، تنها جایزه شب آخر جشنواره باشکوه کن نبود. در حالی که «جین کمپیون» چند روز قبل اعلام کرده بود که تمایلی به آثار کارگردانان مرد ندارد، هیات داوران جایزه بهترین کارگردانی را به «بنت میلر» برای «شکار روباه» دادند تا این کارگردان آمریکایی موفق شود برای ساخت درامی رعب‌آور بر اساس داستانی واقعی از یک کشتی‌گیر، به شایستگی این جایزه را متعلق به خود کند تا جمله دیگر «جین کمپیون»، اینکه «ما باید با قلب و وجدان‌مان تصمیم بگیریم و فیلمی را که واقعا دوست داریم انتخاب کنیم»، بیش از هر موضوع دیگری مورد توجه داوران باشد. از دیگر جوایز این شب باید به جایزه بزرگ جشنواره کن اشاره کرد که دومین جایزه معتبر این جشنواره پس از نخل طلا به‌شمار می‌رود. این جایزه به فیلم «شگفتی‌ها» ساخته «آلیس روراچر» سینماگر زن ایتالیایی رسید. در این فیلم 110دقیقه‌ای، «مونیکا بلوچی» هنرپیشه سرشناس ایتالیایی می‌درخشد. در مرا«لیلا حاتمی» پس از پایان مراسم چنین گفت: برای دیدن فیلم‌های کن، هیچ راهی بهتر از این نیست که یکی از داوران این جشنواره باشی. لازم نیست که دوباره تاکید کنم که این روزها در بین افرادی بودم که سینما را از درون به بیرون می‌شناسند... آنها فیلم‌ها را با معیارهای سینمایی و با چنین لذت وصف‌ناشدنی‌ای داوری کردند. پیتر برادشاو د پس از مراسم اهدای جوایز در گاردین نوشت:»تاحالا پیش نیامده بود، جوایز کن از راه برسند و هم پیش بینی ها غلط باشد. این سالی بود با جوایزی غیرمنتظره برای جشنواره ای نامنتظره. جشنواره ای که در ابتدای سالی ناامیدکننده به نظر می آمد اما در نهایت یک کن خوب و راضی کننده داشتیم. تنها مشکل واقعی من با هیات داوران به ریاست جین کمپیون این بود که فیلم برادران دارون جایی در قلب آنها نداشت.»
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
سینمای ایران و رقبای جدی
 شهرام مکری . کارگردان

در مورد کمرنگ‌شدن حضور ایران در جشنواره‌های جهانی اظهارنظرهای زیادی وجود دارد. اما ما باید این تحلیل که احتمالا نگاه غرض‌ورزانه‌ای وجود داشته که در چندسال گذشته سینمای ایران در بخش رقابتی کن و جشنواره‌های مهمی چون آن حضور نداشته را کنار بگذاریم. همه این جشنواره‌های معتبر به کیفیت فیلم‌ها اعتبار می‌دهند؛ اعتباری که در حقیقت به خود جشنواره داده می‌شود. فکر می‌کنم اگر فیلم‌هایی که ما تولید می‌کنیم این کیفیت را داشته باشند می‌توانند در جشنواره‌های بزرگی چون کن راه پیدا کنند. اگر اخبار جشنواره امسال کن را پیگیری کرده باشیم می‌بینیم که هر روز پدیده‌ای جدید در بخش رقابتی به نمایش می‌آمد. به‌طوری که تا روز پایان این جشنواره نمی‌شد به‌راحتی حدس زد نخل طلا به کدام فیلم خواهد رسید. اینکه سینمای ایران در چندسال اخیر به سینمای روایت‌گر و قصه‌گو گرایش پیدا کرده و این موضوع که گفته می‌شود جشنواره‌هایی مثل کن بیشتر به فیلم‌های تجربه‌گرا گرایش دارند می‌تواند تا حدودی درست باشد؛ اما از یاد نبریم که در همین دوره از جشنواره کن فیلمی که در دو هفته کارگردانان توانست جایزه اصلی را از آن خود کند یک کمدی رمانتیک عاشقانه بود. اگر سینمای قصه‌گوی ما حتی در بخش تجربی هم کاملا وارد این جریان رقابت نشده به این دلیل است که قصه‌گویی کار سختی است و صرفا با تکیه بر کارهای تجربی در این نوع نمی‌توان موفق بود. ما رقبای جدی در اینگونه سینما داریم که خیلی بهتر از ما داستان می‌گویند و اگر می‌خواهیم با آنها رقابت کنیم باید خودمان را به آنها برسانیم و باز این نکته را تکرار کنم که کیفیت در سینمای امروز حرف اول را می‌زند. کیفیتی که اتفاقی نیست و بدون برنامه‌ریزی و زیرساخت مناسب امکان‌پذیر نیست. بسیاری از فیلم‌سازان شاخص ما یا مهاجرت کردند یا شرایط فیلمسازی برایشان مهیا نیست. سینمای ایران مثل تیم فوتبالی است که لیدرهایش لژیونر شدند و چشم امیدش به جوانانی است که احتیاج به تجربه دارند تا به رقابت‌های جهانی وارد شوند.

دیدگاه‌ها(۰)