۱۳۹۶ چهارشنبه ۲۹ شهريور
شماره‌های پیشین:
شماره ۲۹۶۱ - ۱۳۹۶ چهارشنبه ۲۲ شهريور
به مناسبت درگذشت نخستين بانوي مشاور رئیس‌جمهور
رؤیاهای ناتمام
حديث مرادي

خبر كوتاه بود «شهلا حبیبی درگذشت. خانم حبیبی زاده ۱۳۳۷ کرمانشاه و نخستین زنی بود که پس از پیروزی انقلاب، به مقام مشاوری رئیس‌جمهوری رسید.» اين جملات، متن خبري بود كه شامگاه چهارشنبه 15 شهریورماه در فضاي مجازي استان به‌سرعت پخش شد. خبري كه از سه قسمت تشکیل‌شده بود همسر مرحوم دكتر حسن حبيبي(معاون اول رییس جمهور در هر دو دولت هاشمی رفسنجانی و دولت اول اصلاحات)، زاده كرمانشاه و نخستين زني كه به مقام مشاور رئیس‌جمهور رسيد. قسمت اول خبر كه حتي بيش از بخش‌های ديگر خودنمايي می‌کرد و بسياري از کانال‌ها و وب‌سایت‌های خبري را در ابتدا به‌اشتباه انداخت، انتساب شهلا حبيبي به مرحوم دكتر حسن حبيبي بود، خبري كه از اساس اشتباه بود و احتمالا تشابه نام خانوادگی موجب این مسئله شده بود و خانم “شفیقِه رهيده” همسر مرحوم حسن حبيبي در حال حاضر در قيد حيات است. اما دو قسمت ديگر نيز دنيايي حرف در دل خود داشت: زاده كرمانشاه و نخستين زني كه به مقام مشاور رئیس‌جمهور رسيد.
زاده كرمانشاه:
از زندگي خصوصي و خانوادگي شهلا حبيبي به ویژه زمان سکونت او در کرمانشاه و همچنین فعالیت های سیاسی و فرهنگیش در این استان، اطلاعات زيادي در دست نيست و به نظر می‌رسد كه او زياد اهل مصاحبه و گفتگو با رسانه‌ها نبوده است. تنها در ويكي پدياي فارسي در ذيل نامش آمده “شهلا حبیبی در سال 1337در کرمانشاه متولد و در سال ۱۳۶۳ در رشته زیست‌شناسی در کرمانشاه فارغ‌التحصیل شد. او در سال 1370 به عنوان اولین مشاور رییس جمهور زن پس از انقلاب،در دولت وقت منصوب شد.” به نظر می‌رسد شهلا حبيبي تا دوران جواني  در زادگاهش حضورداشته و مدرك کارشناسی خود را از قدیمی‌ترین دانشكده دانشگاه رازي يعني دانشكده علوم پايه دريافت كرده است. با توجه به حضورش در كنار هاشمي رفسنجاني و فعالیت‌هایی كه در حوزه زنان داشته، می‌توان گرايش فكري او را اعتدالي و اصلاح‌گر دانست، هرچند خبري از عضويت احتمالي او در احزاب منتشرنشده است.
نخستين مشاور رئیس‌جمهور پس از انقلاب:                                      
فضاي جنگ و حضور مردان در جبهه‌ها، بیش‌ازپیش موجب حضور زنان در فعالیت‌های خارج از خانه شده بود، اما عملاً بحث حفظ تماميت ارضي كشور نقطه آغاز و پايان تمام تفكرات سياسي كشور بود و مبحث زنان مانند ديگر موضوعات، تحت شعاع جنگ قرار داشت. اما پس از جنگ ديگر امكان ناديده گرفتن حضور زنان در جامعه وجود نداشت. دختران با فراغت خاطر بيشتري به دانشگاه می‌رفتند و زنان متقاضي كار در خارج خانه، به شكل تزایدی افزایش‌یافته بود. علی‌اکبر هاشمي رفسنجاني رئیس‌جمهور بعد از جنگ، هرچند اولويت اول دولتش را بازسازي ویرانی‌های به‌جامانده از جنگ و توسعه اقتصادي قرار داده بود، اما اين امر باعث نشد تا تغيير وضعيت زنان را نبيند و برايش چاره‌ای نينديشد و ايده ايجاد دفتر امور زنان از همین‌جا نشاءت می‌گرفت. شهلا حبيبي ازجمله زناني بود كه در راه اندازي دفتر امور زنان، نقش مهمي را ايفا كرد و به سمت رئیس اين دفتر و همچنين مشاور رئیس‌جمهور در امور زنان منصوب شد. دفتري كه در زمان ریاست جمهورى رئیس دولت اصلاحات، به سطح مرکز ارتقاء یافت و نامش از دفتر امور زنان به «مركز امور مشاركت زنان» تغيير يافت و مسئول آن توانست در جلسات هیئت دولت شرکت کند. اما در دولت احمدی‌نژاد كلمه مشاركت از نام آن حذف و مركز امور زنان و خانواده ناميده شد. در دولت روحاني این مرکز به معاونت امور زنان و خانواده ارتقا و رئیسش نیزار مشاور رئیس‌جمهور به معاون رئیس‌جمهور ارتقا يافت.شهلا حبيبي كه بايد او را از پيشروان احقاق حقوق زنان در ايران پس از انقلاب دانست، در سال 84در گفتگو با ماهنامه پيام زن در خصوص فعاليت دفتر زنان نهاد رياست جمهوري، توضيحات كاملي ارائه می‌کند. او در بخشي از گفتگويش با تشريح نقش دفتر در بهبود وضعيت زنان می‌گوید” در جهت نهادینه کردن این حرکت، پس از شش سال تلاش توانستیم یک ردیف بودجه ریالى و ارزى براى دفتر بگیریم. اولین بودجه‏‌اى که به ما دادند 60 میلیون تومان بود که بخش زیادى از آن براى دوره بعد ماند. اما مهم‏تر از آن اتفاقى بود که در تدوین دو برنامه پنج‌ساله مانند برنامه‏هاى توسعه کشورى افتاد. یعنى پیش از آن هیچ کارى درزمینهٔ حضور زنان درزمینهٔ توسعه وجود نداشت. اما دفتر یک کار تحقیقاتى از وضعیت موجود زنان در ابعاد مختلف بارویکردى اطلاعاتى و آمارى انجام داد و وضعیت مطلوب را با پیروى از نگاه امام و مقام معظم رهبرى و درواقع نگاه اسلام، ترسیم کرد. این برنامه می بایست در دو دوره پنج‌ساله طبق الگوى برنامه توسعه کشورى به کاهش و رفع مسائل و مشکلات زنان می‌‏پرداخت.”
دفتر امور زنان نهاد رياست جمهوري شايد در بحبوحه مسائل پس از جنگ و بسياري از مباحث آن روزگار مانند جنگ خلیج‌فارس و يا رشد آرام جريان اصلاحات، چندان موردتوجه محافل مختلف قرار نمی‌گرفت اما درمجموع شرايط خوبي را براي پيشرفت زنان و افزايش حضور آنان در عرصه‌های مختلف فراهم كرده بود. اين دفتر بر اساس سند پكن (پس از برگزاری چهارمین کنفرانس جهانی زن، که طی آن سندی تحت عنوان برنامه عمل زنان جهان با حضور نمایندگان بیش از 190 کشور در پکن تصویب شد) «برنامه عمل ملی زنان جمهوری اسلامی ایران» را كه برنامه جامعي براي رشد همه‌جانبه زنان بود، تدوين كرد.
كارهاي بر زمین‌مانده
شهلا حبيبي در روزهايي از دنیا رفت، كه مردم ايران، یک‌صدا نارضايتي خود از ماندن دختران ايراني پشت درب‌های ورزشگاه آزادي و در مقابل حضور زنان سوري در ورزشگاه را فرياد زدند. كاهش تبعیض‌های جنسيتي، افزايش تعداد مديران زن در دستگاه‌های دولتي، افزايش حضور زنان در پست‌های وزارت خارجه و اعزام به مأموریت‌های خارج از كشور، تغيير نگرش به زنان در ابعاد مختلف اقتصادي، اجتماعي، سياسي و فرهنگي و افزايش مشاركت مدني زنان،ازجمله مهم‌ترین خواسته‌ها و دغدغه‌های شهلا حبيبي بودند كه بيشتر عمر خود را چه در مقام رئیس دفتر زنان رياست جمهوري و مشاور رئیس‌جمهور و چه بعدها در دفتر كارش، به دنبال تحقق آن‌ها بود. مسيري كه به نظر می‌رسد همچنان پرپیچ‌وخم و دورودراز است و احتمالاً رسيدن به آن‌ها روی‌ای بسياري از زنان ايراني است. معلوم نيست چه زماني، فعالان عرصه زنان براي انتخاب وزير زن و يا حداقل انتصاب مديران زن در دستگاه‌های اجرايي، ديگر نياز به رایزنی‌های چندساله نداشته باشند و بدون نگاه جنسيتي و تنها بر اساس شایسته‌سالاری مديران تمام سطوح انتخاب شوند، اما همه آن‌ها خوب می‌دانند كه همواره آغاز كردن يك مسير، دشوارتر از ادامه و حتي انتهاي آن است. شهلا حبيبي هرچند در ميان عامه مردم ، حتی مردم زادگاهش گمنام بود و تنها معدود فعالان عرصه زنان او را می‌شناختند، اما آغازگر راهي بس مهم درزمینهٔ مسائل زنان بود، نقشي كه نمی‌توان آن را انكار كرد.
پیکر این بانوی کرمانشاهی صبح روز جمعه هفدهم شهریور ماه، با حضور معصومه ابتکار معاون رییس جمهور در امور زنان و خانواده ، فائزه هاشمی، سهیلا جلودار زاده نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی وجمعی از فعالان سیاسی و مدنی، تشییع و در قطعه نام آوران بهشت زهرا به خاک سپرده شد.

 


دیدگاه‌ها(۰)