۱۳۹۶ چهارشنبه ۲۹ شهريور
شماره‌های پیشین:
شماره ۲۹۶۱ - ۱۳۹۶ چهارشنبه ۲۲ شهريور
تاریخ دف به روایت «بیژن کامکار»

مستند «دف» ساخته «مهدی طالبانی» ساخته و اکران شد. این فیلم که روایتی از تاریخ دف‌نوازی به نقل از «بیژن کامکار» است؛ بناست در یازدهمین دوره جشنواره سینما حقیقت شرکت کند. «بیژن کامکار» اولین نوازنده دف است که این ساز را در سال ۱۳۵۳ به‌طور رسمی وارد موسیقی ایرانی و سنتی کرد. دف که پیش‌تر در خانقاه‌های دراویش قادریه کردستان و در مراسم آئینی نواخته می‌شد، به همت کامکار و اساتیدی چون «محمدرضا لطفی» و «محمدرضا شجریان»، در موسیقی سنتی ایرانی به‌کاربرده شد؛ بعدها توسط گروه کامکارها به‌طور رسمی وارد موسیقی کردی هم شد. در این فیلم علاوه برنشان دادن شیوه و مراحل ساخت دف، تاریخچه و روند شکل‌گیری و رشد دف‌نوازی را از زبان بیژن کامکار می‌شنویم. در همین راستا میزگردی با حضور چهره‌های شاخصی همچون «فرهاد فخرالدینی»، «شهرام ناظری»، «محمد بهشتی»، «سیامک گلشیری»، «کیخسرو پورناظری»، «داریوش پیر نیاکان» و ... در آمفی‌تئاتر مؤسسه فرهنگی-مطبوعاتی ایران برگزار شد. در این میزگرد ضمن اینکه این مستند به‌نقد و بررسی گذاشته شد؛ صحبت‌هایی پیرامون ساز دف ارائه شد. بیژن کامکار در این نشست گفت: «دف، سازی است که همه موسیقی‌ها را در ایران متحد کرده و به خاطر این برای این ساز احترام قائل هستم». کامکار معتقد است که یکی از منابع الهام مولانا در سرودنِ شعر، دف بوده و می‌گوید: «حس می‌کنم مولانا وقتی شعر می‌سروده، دف می‌نواخته و سماع مي‌كرده است. دف ساز اصیل ایرانی است و حضور دف در نوشته‌ها و سنگ‌نوشته‌های ما تاریخی دوهزارساله دارد.  به‌رغم صدای پرطنین و اثرگذارش، پیش‌تر سازی گوشه‌نشین بود و تا آن زمان تنها در خانقاه‌های دراویش قادریه کردستان و مراسم آئینی آن خطه نواخته می‌شد، اما اکنون وارد موسیقی سنتی ایرانی شده است». «شهرام ناظری» خواننده کرمانشاهی نیز گفت: «ما پیش از انقلاب با خانواده کامکارها به‌ویژه بیژن و پشنگ در ارتباط دائم بودیم؛ چراکه سایر فرزندان کامکار هنوز کوچک بودند. بیژن کامکار نخستین کسی بود که دف را معرفی کرد و این ساز با نام او به‌عنوان اسطوره دف هک شده است. دلیل آنکه امروز موسیقی روح خود را ازدست‌داده، این است که عشقی که قبلاً در قلب‌ها می‌جوشید وجود ندارد». ناظری با بیان اینکه اغلب آثارش با دف اجراشده است، گفت: «دف جزیی از فرهنگ من است، امیدوارم دوستانی که در حوزه موسیقی اسطوره هستند همچنان سلامت باشند». در ادامه نشست مهدی طالبانی کارگردان مستند «دف، به روایت استاد بیژن کامکار» گفت: «ساخت این فیلم به سال‌ها قبل بازمی‌گردد. دغدغه من این بود که در مورد سازهای کوبه‌ای و دف مستندی بسازم و در عرصه دف‌نوازی و موسیقی کردی هیچ کس بزرگ‌تر از بیژن کامکار نیست و او پذیرفت این مستند را بسازم». «سید محمد بهشتی» رئیس پژوهش‌گاه میراث فرهنگی سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری نیز به اهمیت ثبت ملی دف‌نوازی اشاره کرد و گفت: «با ثبت ملی، گویی هم خود و هم جامعه را هوشیار می‌کنیم که چنین ثروتی داریم. هرچند که قبل از ثبت، این ارزش وجود دارد اما ممکن است همه از اهمیت آن اطلاع نداشته باشند». او با بیان اینکه ایران دارای تنوع فرهنگی بسیار است، گفت: «شاید تنوع فرهنگی ما به‌اندازه کل اروپا باشد، بر اساس برآوردها در ایران بین بیست تا شصت زبان وجود دارد». بهشتی با اشاره به اینکه کردها نقش بسیار مهمی در حفظ و صیانت از فرهنگ دارند، ادامه داد: «باید از آن‌ها قدردانی کرد که بسیاری موضوعات را حفظ کرده‌اند همچون ساز دف که توسط آن‌ها حفظ‌شده است». «کیخسرو پورناظری» دیگر استاد موسیقی نیز در این زمینه گفت: «سابقه دوستی من و بیژن کامکار به دوران نوجوانی و همچنین همکلاسی در دانشکده بازمی‌گردد. خوشحالم که دو ساز دف و تنبور از خطه کردستان به موسیقی کشورمان بازگشته است، چراکه این دو ساز متعلق به فرهنگ کهن ایرانی است». عوامل تولید مستند «دف» عبارت‌اند از: فیلم‌بردار، کارگردان، تدوینگر و تهیه‌کننده: مهدی طالبانی، پژوهشگران: بیژن کامکار و مهدی طالبانی، صدابردار: حمید روستا، مدیرتولید: ناصر نیکبخت. یازدهمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم مستند ایران «سینما حقیقت» با حضور مستند «دف» طی روزهای نوزده تا بیست و ششم آذرماه ۱۳۹۶ در شهر تهران برگزار خواهد شد.


دیدگاه‌ها(۰)