۱۳۹۶ جمعه ۲۸ مهر
شماره‌های پیشین:
شماره ۲۹۸۲ - ۱۳۹۶ سه شنبه ۱۸ مهر
زیرپوست شهر چه می گذرد؟
راضیه حسنی

 سه‌شنبه 4 مهر 1396 خبرنگاران کرمانشاهی میهمان یکی از مهم‌ترین و پرسر و صداترین پروژه‌های عمرانی استان کرمانشاه از زمان انقلاب اسلامی تاکنون بودند. ورودی اولین تونل بعد از سه‌راه 22 بهمن و درست رو به روی بورس واقع‌ شده است و تعدادی از اعضای شورای شهر، سعید سلیم ساسانی مدیر پروژه قطار شهری و جمعی از مهندسان پروژه، خبرنگاران را همراهی می‌کردند. پروژه قطار شهری کرمانشاه که تا سال 1393 قرار بود، منوریل باشد و کرمانشاه اولین شهری باشد که در ایران صاحب منوریل شود، طی افت‌وخیز فراوان و همراه با حاشیه‌های بسیار به‌ قطار سبک شهری تغییر کاربری داد. این بازدید توسط مدیریت قطار شهری تدارک دیده‌ شده بود. بازدید با هدف ارائه گزارش به اصحاب رسانه و افکار عمومی و در جهت رفع ابهامات و پرسش‌های مطرح در خصوص پروژه صورت پذیرفت.  در اولین تونل در هیاهوی کارگران و ماشین آلات، سلیم ساسانی گزارش کوتاهی از چگونگی روند کار داد و پاسخگوی برخی از سوالات بود. او درباره تغییر طرح از منوریل به قطار سبک شهری، گفت: «از 1393 عملیات احداث قطار شهری کرمانشاه با تغییر مصوبه مواجه شد و قرار شد سیستم منوریل به‌قطار سبک شهری تغییر کند و محدوده سه‌راه 22 بهمن تا میدان فردوسی به شکل زیرگذر باشد. این دقیقاً مصوبه شورای عالی ترافیک شهرهای کشور بود و بر مبنای تبصره 2 ماده 3 قانون توسعه حمل‌ونقل ریلی شهرهای کشور لازم الاجرا هست. در استان هم موردپذیرش خوبی واقع شد. چون همه فکر می‌کردند که قطار در مرکز شهر کرمانشاه نباید به شکل روگذر باشد، بخصوص وقتی اسکیل مسیر بیرون آمد. به لحاظ کالبدی شاید قابلیت داشت ولی به لحاظ حس شهری آن قابلیت را نداشت و خود ما حس هم می‌کردیم قابلیت لازم را ندارد. بعد پروژه به مناقصه گذاشته شد و طی یک رقابت نزدیک، موسسه جهاد نصر حمزه برنده مناقصه قطعه یک آن شد. ما انتظار داریم تا پایان فروردین 97 قطعه اول پایان یابد؛ و فاز یک بنا بر قول رئیس‌جمهور تا پایان مدت دولت دوازدهم به اتمام برسد.»
تناقض در گفتار امروز با دیروز
  اگر چه سلیم ساسانی از تغییر منوریل به قطار شهری دفاع کرد، ولی خود زمانی از طرفداران احداث منوریل بود و مسئولین شهرداری و اعضای شورای شهر وقت نیز در مصاحبه‌های مختلف سعی بر پذیرش منوریل برای افکار عمومی داشتند. اشاره به برخی مشکلات منوریل ازجمله منافات با اصول پدافند غیرعامل، مقرون‌به‌صرفه نبودن، تعداد جابه‌جایی مسافرین و مشکلات سمعی و بصری برای شهر مخصوصاً قرار داشتن در مسیر چند بیمارستان اصلی شهر و عبور از مسیرهای تاریخی و مغایرت با قانون‌های میراث فرهنگی برای متقاعد کردن مدیرعامل سازمان قطار شهری کرمانشاه در آن زمان کافی نبود و بر اجرای پروژه منوریل صحه می‌گذاشت.سلیم ساسانی در آن شرایط در مهر 91 در جمع خبرنگاران گفت: «انتخاب منوریل برای شهر کرمانشاه مصوبه شورای عالی ترافیک کشور است و حتی مدیریت ارشد استان در انتخاب آن دخالت نداشته است. او اضافه کرد: سال 1388 مطالعات تکمیلی طرح به پایان رسید، در بررسی‌های به‌عمل‌آمده مشخص شد تراموا جوابگو نیست، مترو نیز هزینه‌بر است و مشکلات خاص خود را به دنبال دارد و علی‌رغم ظرفیت بیشتر مترو، منوریل به‌عنوان قطار شهری متناسب با وضعیت ترافیک و خواسته‌های شهر کرمانشاه تعیین‌شده است». سلیم ساسانی مدعی شده بود: «که هزینه احداث یک کیلومتر منوریل به‌مراتب کمتر از یک کیلومتر مترو است و در زمان کوتاه‌تری نیز به بهره‌برداری خواهد رسید. تمام طول مسیر از میدان فردوسی تا میدان معلم (سه‌راه مسکن) طرح به‌صورت منوریل در نظر گرفته‌شده است.»
تناقض در براورد هزینه
سلیم ساسانی همچنین در مورد اعتبار لازم برای اتمام پروژه گفت: اعتباری که برای اجرای پروژه در سال 96 اختصاص‌یافته 550 میلیارد ریال است که تنها 23 درصد آن تخصیص‌یافته است. او افزود: «به‌طور میانگین، پروژه قطار شهری کرمانشاه سالانه 2 هزار میلیارد ریال اعتبار نیاز دارد که برای جبران کسری درصدد هستیم تا از طریق فاینانس و فروش اوراق، باقیمانده اعتبار موردنیاز را جذب کنیم.»سلیم ساسانی ادامه داد: «مرحله اول پروژه از میدان معلم در ابتدای طاق‌بستان تا میدان آزادی و مرحله دوم نیز از میدان آزادی تا میدان فردوسی خواهد بود. او گفت: «در صورت تأمین اعتبار موردنیاز، مرحله اول تا سال 1400 و مرحله دوم نیز تا اواسط سال 1402 به بهره‌برداری می‌رسد.» مدیرعامل سازمان قطار شهری کرمانشاه افزود: «احداث پروژه قطار شهری کرمانشاه رسماً از سال 1390 آغاز شد و در این سال 2 هزار و 500 میلیارد ریال اعتبار به آن اختصاص یافت. در سال گذشته نیز 234 میلیارد ریال به پروژه قطار شهری کرمانشاه اختصاص یافت که به‌جز سال 92 بیشترین میزان تخصیص اعتباری بوده است.»او همچنین کل اعتبار موردنیاز برای احداث پروژه قطار شهری در 2 فاز را 15 هزار و 840 میلیارد ریال عنوان کرد و گفت: قرار است این اعتبار از محل اعتبارات دولتی، سهم شهرداری از واگذاری اراضی، فروش اوراق مشارکت و فاینانس تأمین شود. مدیرعامل سازمان قطار شهری کرمانشاه، میانگین پیشرفت کل پروژه را حدود 10 درصد عنوان کرد و افزود: «مرحله اول این پروژه حدود 20 درصد پیشرفت فیزیکی دارد». سلیم ساسانی همچنین میانگین پیشرفت ساخت سازه مسیر روگذر (عرشه) را نیز حدود 95 درصد اعلام کرد.او در پایان گفت: «از ابتدای مسیر (میدان طاق‌بستان) تا انتهای آن (میدان فردوسی) 13 ایستگاه پیش‌بینی‌شده و انتظار می‌رود پس از بهره‌برداری 14 هزار نفر در ساعت به‌وسیله قطار شهری جابه‌جا شوند.» مجتبی نیک کردار معاون عمرانی استانداری پیش‌تر در سال 93، اعتبار موردنیاز برای اجرای پروژه را 632 میلیارد تومان عنوان کرده و تصریح کرده بود: «دولت، معاونت نظارت و برنامه‌ریزی راهبردی را مکلف به پرداخت 50 درصد از اعتبارات نموده و 50 درصد دیگر باید از طریق شهرداری تأمین شود.» تلاش خبرنگار شرق برای تماس با نیک کردار و پرسش در خصوص اختلاف رقم اعتبار پیش‌بینی‌شده برای اتمام پروژه، به‌جایی نرسید. سلیم ساسانی در ادامه و در محل قطعه دوم تونل که توسط موسسه حرا از زیرمجموعه قرارگاه سازندگی خاتم‌النبیا در حال احداث است، گفت: «خوشبختانه این موسسه تجربیات خوبی دارد و سوابق زیادی در احداث تونل دارد.» او افزود: «این موسسه در احداث تونل‌های زیرزمینی دارای تجربه، توان و تخصص کافی بوده و از این نظر هیچ نگرانی‌ای برای شهروندان در احداث این تونل و کیفیت آن وجود ندارد.»
70 درصد تهاتری 30 درصد نقدی
سلیم ساسانی در پاسخ به سؤال خبرنگار شرق در مورد چرایی و چگونگی تعدد پیمانکاران پروژه قطار شهری و اینکه چرا هر تکه از مسیر را یک پیمانکار انجام می‌دهد، گفت: «از سه‌راه 22 بهمن تا آزادی موسسه جهاد نصر حمزه پیمانکار است. از آزادی تا تقاطع مدرس با موسسه حرا تفاهم‌نامه داریم که زیرمجموعه قرارگاه خاتم‌الانبيا است. قرارداد پروژه تا تقاطع مدرس است و موسسه حرا مسئول ساخت این قطعه است؛ اما یک موافقت‌نامه اولیه هم صورت گرفته و مایلیم تا میدان فردوسی هم قرارگاه خاتم پروژه را انجام دهد. ازآنجاکه قرار است 70 درصد هزینه به‌صورت زمین و تراکم به قرارگاه خاتم داده شود و تنها 30 درصد نقدی خواهد بود ما تمایل داریم که از تقاطع مدرس تا میدان فردوسی هم به قرارگاه خاتم واگذار کنیم. درواقع هفتاد درصد قرارداد به شکل تهاتری است.» سلیم ساسانی همچنین گفت: «از مسکن تا سه‌راه 22 بهمن را موسسه تام ایران‌خودرو انجام داده است. الان پیگیری می‌کنیم که با آن موسسه هم همکاری کنیم. یک‌ گیر شورای فنی داریم و به شورای فنی کشور رفته‌ایم تا بتوانیم مشکل را حل کنیم. درواقع ما یک سبد پیمانکار داریم و این به نفع پروژه هست. در مناقصه اول جهاد نصر برنده مناقصه قطعه اول شد ولی برای قطعه دوم از میدان آزادی تا چهارراه مدرس به قرارگاه خاتم النبیا واگذار شد چون محاسنی داشت و قرار شد که هفتاد درصد پول به شکل غیر نقدی و تهاتری به شکل زمین و تراکم به‌قرارگاه داده شود و سی درصد نقدی حساب شود.» سلیم ساسانی در پاسخ به پرسش شرق در مورد اینکه این زمین‌ها کجا قرار دارند و آیا شهرداری مجوز لازم برای دادن زمین به قرارگاه خاتم را دارد، گفت: «بله، داریم پیگیری می‌کنیم و مشخص می‌کنیم که چه زمین‌هایی را بدهیم. قطعاً زمین‌هایی داده می‌شود که تحت مالکیت شهرداری است و مصوبه شورا هست و مجوز لازم را دارد. بعداً موقع دادن زمین یک مصوبه هم خواهیم داشت.» حجت موسوی اجاق عضو شورای شهر کرمانشاه در این خصوص به شرق گفت: «منظور آقای ساسانی از شورا، شورای سازمان قطار شهری است و شورای شهر صرفاً کلیات را تصویب می‌کند. شورای سازمان شامل استاندار و دبیر آن‌ که شهردار است و همچنین یک هیئت‌مدیره دارد که مدیر آن استاندار است و معاونت عمرانی استاندار و شهرداری و غیره اعضای آن هستند.» موسوی اجاق در پاسخ به این پرسش که آیا شورای شهر نظارت بر این موافقت‌نامه دارد و آیا می‌داند که کدام زمین‌ها قرار است واگذار بشود، گفت: «بعضی زمین‌ها خود ایستگاه‌ها هستند و برخی زمین‌ها هم ممکن است جای دیگر باشد. زمین مشخص می‌شود، بعد به شورا می‌آید و کلیات آن را شورا تصویب می‌کند. شهرداری چاره‌ای ندارد و پولی ندارد چون 50 درصد هزینه قطار شهری به عهده شهرداری است 50 درصد آن را دولت می‌دهد ولی چون شهرداری پولی ندارد عملاً چاره‌ای ندارد به‌جز واگذاری زمین و تراکم.»
در ادامه بازدید در تونل سوم درحالی‌که تونل چکه می‌کرد و روی زمین گل‌آلود بود، سلیم ساسانی توضیحاتی داد تا از ابهامات موجود کم کند. او در پاسخ به پرسش ما در مورد چرایی چکه کردن تونل گفت:« منشأ این آب، قنات‌های زیر شهر کرمانشاه است». با توجه به طراحی‌های دقیق که انجام‌گرفته و با توجه دستگاه‌هایی که طراحی کردیم مشکلی نخواهد بود. تونل باید 24 ساعته کار کند وگرنه به مشکل برخواهیم خورد. با توجه به تجربه و تخصص پیمانکار، ما نگران نیستیم و علی‌رغم وجود آب و قنات‌ها جای نگرانی نیست. مهندس بهگام اسدی سرپرست نظارت پروژه در پاسخ به این پرسش که با توجه به این‌که از میدان آزادی تا میدان فردوسی بافت شهری تغییر می‌کند و ما با بافت تاریخی مواجه هستیم برای آنکه آسیبی به بافت تاریخی نخورد چه تمهیداتی در نظر گرفته‌اید، به خبرنگار ما گفت: «ما یک بحث فنی داریم در کارهای زیرزمینی به نام مانیتورینگ. ما در اینجا که بخش نوین است صرفاً همگرایی را مانیتورینگ می‌کنیم. ولی بعد از میدان آزادی تا فردوسی بافت شهر سنتی می‌شود ما مسجد شهباز خان، تیکه بیگلری، بازار سنتی و غیره داریم علاوه بر این ما همگرایی سنج، کشی سنج، درز سنج و چرخش سنج و نشست سنج داریم و تونل را به این‌ها را مصلح می‌کنیم این ابزارها می‌گذاریم تا مشکلی نداشته باشیم ولی چون روش ما در اینجا روش حفاری انفجاری نیست؛ لذا عملاً نگران نیستیم اتفاق ناگواری برای بافت قدیمی بیافتد ولی به‌هرحال ما نهایت تلاش می‌کنیم که مشکلی پیش نیاید.»
پایان پروژه تا شش سال و نیم دیگر
سلیم ساسانی در مورد زمان دقیق اتمام پروژه به ما گفت: «در مورد قطار شهری شیوه به این شکل نیست که همه پروژه تمام شود؛ بلکه ایستگاه به ایستگاه می‌توان بهره‌برداری کرد و مردم منتفع شوند. ولی خود پروژه به‌شرط تأمین منابع مالی شش سال نیم طول می‌کشد. ولی اصرار ما بر این است که تکه تکه افتتاح شود و مردم متوجه ارزان بودن و به نفع بودن قطار شوند.» سلیم ساسانی همچنین گفت: «یک و نیم کیلومتر از مسکن تا طاق‌بستان باقی‌مانده هنوز تکلیف آن مشخص نیست و برای انجام نیازمند مساعدت بیشتر میراث فرهنگی هستیم.» در پایان، سلیم ساسانی در خصوص اختلاف ارتفاع میدان آزادی تا میدان فردوسی گفت: «در مورد اختلاف ارتفاع تا فردوسی مشکلی نیست و ما با سطح معبر حرکت می‌کنیم و از این نظر مشکلی نیست تونل، در حد وسط هست نه خیلی سطحی است و نه خیلی عمیق از این نظر مشکلی نیست. این پروژه سطح فرهنگ کار عمرانی را در کرمانشاه تغییر داده و ما تلاش کردیم که مشکلی برای کسی نداشته باشیم.»
قطار سبک شهری به‌جای منوریل
 برنامه اجرائی احداث خط ۱ قطار شهری که ابتدا قرار بود منوریل باشد، از پایان سال ۱۳۹۰ و آغاز ۱۳۹۱ طی قراردادی به مبلغ اولیه ۲۱۵ میلیون یورو و مدت‌زمان اجرائی ۴۲ ماه، آغاز و پیش‌بینی شد تا سال ۱۳۹۳ فاز ۱ آن به بهره‌برداری برسد. باروی کار آمدن دولت حسن روحانی، وضعیت پروژه به‌صورت نو درآمد و قطار سبک شهری (L.R.T) جایگزین منوریل شد.


دیدگاه‌ها(۰)