۱۳۹۶ يکشنبه ۱ بهمن
شماره‌های پیشین:
شماره ۳۰۴۵ - ۱۳۹۶ چهارشنبه ۶ دي
اگر برنامه ندارند چرا مدیر می شوند
حدیث مرادی

شاید اگر به میان مردم کرمانشاه بروید و از آن‌ها بخواهید نام یکی از استانداران کرمانشاه را بر زبان بیاورند اکثر آن‌ها نام مردی را بگویند که قریب دوازده سال قبل، استاندار کرمانشاه بوده است. مردی که آمار بیکاری را کاهش و نرخ سرمایه‌گذاری را افزایش داد. موفقیتش نه‌تنها در امور اشتغال‌زایی و سرمایه‌گذاری، بلکه حتی درزمینهٔ مدیریت و برخورد با مدیرانش هم مشهود بود. خیلی‌ها عملکرد و رفتارش را الگو قراردادند و همه استانداران بعد از او، با ملاک‌های مدیریتی‌اش سنجیده شدند. احمد ترک نژاد متولد 1339 در شهرستان الشتر استان لرستان است. پیش از آن‌که به‌عنوان استاندار کرمانشاه انتخاب شود معاون وزیر جهاد سازندگی در دولت مرحوم هاشمی رفسنجانی بود و پس از اتمام دوران استانداری‌اش در كرمانشاه، بیشتر به فعالیت‌های علمی و اقتصادی متمايل شد. مرد سياست پيشه سال هاي دور، اكنون بيشتر مرد عرصه اقتصاد است. او مدیرعامل و رئیس هیئت‌مدیره شرکت مدیریت پروژه‌های سرمایه‌گذاری ابتکار سازه ایرانیان و رئیس هیئت‌مدیره سامانه استراتوس، یکی از هولدینگ های با رشد بسیار سریع در ایران و خاورمیانه را در كنار رده هاي مختلف مديريتي بانك پارسيان در کارنامه دارد. این روزها که کرمانشاه شرایط نامطلوبی را ازنظر اشتغال می‌گذراند، بیش‌ازپیش مردم از او یاد می‌کنند. همین امر بهانه‌ای شد تا با او مصاحبه‌ای ترتیب دهیم. باروی گشاده، مصاحبه را پذیرفت و در زمان انجام مصاحبه بارها و بارها از عرق و علاقه‌اش به کرمانشاه گفت و اینکه خودش کرمانشاه را برای استانداری انتخاب کرده است. در زیر گفتگوی شرق با احمد ترک نژاد دومین استاندار دولت اصلاحات در کرمانشاه را می‌خوانید:

  نزدیک به دو ماه از وقوع زلزله کرمانشاه می‌گذرد، در این مدت بحث‌های فراوانی در مورد نحوه مدیریت و بازسازی مناطق زلزله‌زده مطرح‌شده است، برای شروع بحث چه توصیه‌ای در این زمینه‌دارید؟
   در ابتدا وقوع زلزله در سرپل ذهاب و کشته شدن جمعی از هم‌وطنان را تسلیت می‌گویم. زلزله‌ای که حدود چهل روز از وقوع آن گذشته است قریب به ده هزار کیلومترمربع از استان کرمانشاه را تحت تأثیر قرار داده است و نزدیک به صد هزار واحد مسکونی با درصدهای مختلف آسیب‌دیده‌اند. زلزله کرمانشاه قدرتش سی برابر زلزله بم بوده است ولی چون در اعماق بوده به لطف خدا آسیب‌های کمتری رسانده است. آنچه درواقع بااهمیت است این است که ما در مرحله بازسازی مناطق زلزله‌زده به چند نکته توجه کنیم اول اینکه در مرحله بازسازی، حضور خود مردم بااهمیت است و باید تلاش کنیم در ارتباط با بازسازی منازل خودشان، مشارکت کنند و اینکه اگر فرصت ساخت‌وساز را سرعت دهیم، سرعت ایجاد اشتغال بالا می‌رود و کسانی که به‌واسطه زلزله، مشاغل خود را ازدست‌داده‌اند امکانی پیدا می‌کنند برای اینکه یک منبع درآمد داشته باشند. پس باید سرعت را ضمن حفظ دقت در حفظ استانداردها، بالا ببریم و اگر خوب برنامه‌ریزی شود ظرف یک سال امکان حل این مسئله وجود دارد. ما نیازمند دو پروژه در منطقه هستیم: یکی پروژه بازسازی که نیاز به یک تیم بسیار قوی حرفه‌ای در حوزه برنامه‌ریزی، مدیریت و کنترل پروژه دارد و دوم پروژه بازسازی روحیه مردم.
  می‌شود توضیحات بیشتری در مورد دو پروژه‌ای که گفتید بدهید؟
به هر ترتیب یک تقسیم‌کار باانضباطی باید به وجود بیاید و در این تقسیم‌کار، مدیریت منطقه باید تلاش کند مسئله بازسازی مناطق آسیب‌دیده را به‌صورت یک پروژه کاملاً برنامه‌ریزی‌شده و زمان‌بندی‌شده کنترل کند تا هم ازنظر زمان، هم هزینه و هم ازنظر کیفیت، کار به‌درستی انجام شود. ازنظر من، لازم است مدیریت استان یک تیم برنامه‌ریزی و کنترل پروژه بسیار جدی و قوی را مستقر نماید. البته مدیریت مناطق زلزله‌زده فقط محدود به بحث‌های فیزیکی و ساخت‌وساز نیست و به هر ترتیب جمعیت زیای تحت تأثیر این ماجرا قرارگرفته‌اند و به لحاظ نیازهای روحی موضوع بسیار جدی است و ما باید تلاش کنیم پروژه دیگری تعریف کنیم تحت عنوان ارتقا روحیه مردم مناطق زلزله‌زده. در این پروژه باید بهبود وضعیت روحی مردم از طریق برگزاری برنامه‌های مختلف ازجمله برگزاری کنسرت‌ها، حضور هنرمندان، ورزشکاران و استقرار NGO هایی که در ارتباط با مسائل روحی کودکان و بانوان کار می‌کنند در دستور کار قرار گیرد تا آسیب‌های روانی ناشی از زلزله هم بازسازی شود.
 به بحث اصلی مصاحبه برگردیم،زماني که احمد ترک نژاد به‌عنوان استاندار کرمانشاه انتخاب شد، قبل از آن سابقه معاونت وزارت جهاد سازندگی را در کارنامه داشت، آیا به‌جز استانداری کرمانشاه پست دیگری هم به شما پیشنهادشده بود؟
در آن زمان شش استان به من پیشنهاد شد و من شخصاً از میان 6 استان سیستان و بلوچستان، همدان، مازندران، کرمانشاه، کردستان و لرستان، کرمانشاه را بعد از بررسی انتخاب کردم.
 دلیل خاصی داشت کرمانشاه را انتخاب کردید چون کرمانشاه در آن زمان وضعیت مناسبی ازنظر توسعه نداشت؟
در آن زمان کرمانشاه بسیار مشکل داشت و مشکلاتش از استان‌های دیگر بیشتر بود، اما ظرفیت حل مشکلاتش هم از جاهای دیگر بیشتر بود. منابع و امکاناتش خوب بود، بنابراین پیش‌بینی من این بود که در کرمانشاه می‌توانم موفق‌تر باشم و بر این اساس من کرمانشاه را انتخاب کردم.
 دوران استانداری شما در کرمانشاه به یک دوران خاص و طلایی تبدیل‌شده است و ما همچنان شاهد آن هستیم که مردم از دوران استانداری شما به‌عنوان یک دوران موفق یاد می‌کنند، احمد ترک نژاد چه‌کاری انجام داد که این تصویر در ذهن مردم ماندگار شد؟
احمد ترک نژاد زمانی که به کرمانشاه آمد به مردم دروغ نگفت و درنهایت صداقت با مردم رفتار می‌کرد و با تمام ظرفیت خودش و همه مدیرانش در مجموعه استان کار می‌کرد. من یک نفر نبودم بلکه هدايت یک تیم را بر عهده داشتم. نکته مهمی که وجود داشت این بود که در آن زمان من برای چهار سال یک نقشه راه برای کرمانشاه تعریف کردم و مشخص کردم که می‌خواهم کرمانشاه را به کجا برسانم و چگونگی رسیدن به آن هدف و چگونگی اجرای برنامه‌ها را هم مشخص کردم. اینکه چه زمانی شروع کنم و چه زمانی به پایان برسانم را می‌دانستم. توسط چه منابعی باید این امکانات را جور کرد را مشخص کرده بودم و دستاوردهایی که قرار بود به دست بیاید هم برای من روشن بود. درمجموع وقتی به کرمانشاه آمدم چهار سال آینده را می‌دیدم.
  و بر اساس همان برنامه‌ها به‌پیش رفتید؟
پیشبرد برنامه‌ها آن‌قدر برای من مهم بود که وقتی بعد از دو سال و نیم که از استانداری من در کرمانشاه می‌گذشت، استانداری یک استان بزرگ‌تر را به من پیشنهاد دادند، نپذیرفتم. دلیل نپذیرفتنم هم این بود که من برای چهار سال برنامه ریخته بودم و نتایج کار مابعد از چهار سال مشخص می‌شد. ولی شاید اگر فرد دیگری بود می‌گفت خب از کرمانشاه بروم به یک استان بزرگ‌تر و مهم‌تر؛ بنابراین ما هم برنامه داشتیم یعنی اندیشه‌ای پشت‌کار بود و با تمام ظرفیت‌ها، ارتباطات و کار شبانه‌روزی به سمت اهداف تعیین‌شده رفتیم و نتیجه آن‌هم خدا را شکر رضایت مردم استان کرمانشاه بود.
 شاید دوران احمد ترک نژاد نه‌تنها ازنظر بهبود شرایط استان بلکه حتی ازنظر نوع برخورد یک استاندار هم به دوران متمایزی در کرمانشاه تبدیل‌شده است و ما بارها دیده‌ایم که وقتی برخی استانداران با مدیران، تند و قاطع برخورد می‌کنند گفته می‌شود که ادای ترک نژاد را درمی‌آورند، آیا نوع برخورد شما دلیل خاصی داشت؟
برخی فقط ظاهر برخوردهای من را می‌دیدند و بعدها هم کاریکاتوری از آن رفتارها کشیده شد و سعی شد اجرا شود، درحالی‌که تنها ظاهر یک قضیه نتیجه‌ای در بر نخواهد داشت. رفتار من با مدیرانم حساب‌وکتاب داشت و سعی می‌کردم بر اساس تئوری‌های مدیریتی عمل کنم و مسلماً دادوبیداد و برخورد با مدیر بدون هیچ‌گونه دانش مدیریتی و برنامه‌ای خاص، نتیجه نمی‌دهد و مسئله‌ای را حل نمی‌کند و حتی ممکن است نتایج عکس به بار آورد.
  وقتی استانداری را از محمدحسین مقیمی تحویل گرفتید کرمانشاه چه شرایطی داشت و وقتی‌که آن را به مجید غفوری تحویل دادید در چه وضعیتی بود؟
زمانی که کرمانشاه را از آقای مقیمی تحویل گرفتم اصلی‌ترین شاخص کرمانشاه نرخ بیکاری آن بود که 6/25 درصد بود یعنی جزء سه استان بیکار کشور بود؛ اما من بدون این‌که شعار بدهم و سروصدا راه بیندازم، عمل کردم و بر اساس همان برنامه‌هایی که تدوین کرده بودیم جلو رفتیم و روزی که استانداری را به آقای غفوری تحویل دادم نرخ بیکاری استان 2/ 11 درصد بود و از متوسط نرخ بیکاری کشور بسیار بهتر بود. مثلاً آقای مقیمی و گروهش پیش‌بینی کرده بودند که طی چهار سال هزار و چهارصد میلیارد تومان در استان سرمایه‌گذاری شود ولی ما بررسی کردیم و دیدیم این سرمایه‌گذاری جواب نمی‌دهد و میزان آن را به چهار برابر افزایش دادیم یعنی چیزی معادل پنج و نیم میلیارد دلار. در پاسخ به پرسشتان باید بگویم که من کرمانشاه را در آن شرایط بیکاری و سرمایه‌گذاری تحویل گرفتم و وقتی تحویل دادم استانی بود که وضعیت بیکاری‌اش به نقطه قابل‌قبول رسیده بود، سرمایه‌گذاران به‌نظام مدیریت استان اعتماد کرده بودند و استقبال خوبی از سرمایه‌گذاری در کرمانشاه شده بود و تیم مدیریتی استان کاملاً چابک و باانگیزه بود.
 یکی از بحث‌هایی که همیشه مطرح می‌شود و البته در دوران وزارت آقای رحمانی فضلی خیلی جدی‌تر هم شده و حتی یکی از انتقادات اساسی به ایشان همین بحث عدم انتخاب استانداران بومی است، در بسیاری از استان‌ها ازجمله کرمانشاه هم می‌توان گفت به شکل یک مطالبه در آمده است. نظر شما در این زمینه با توجه به اینکه خود شما هم استاندار غیربومی بودید چیست؟
به نظر من بومی یا غیربومی بودن استاندار موضوع مهمی نیست، بنابراین مهم این است که استاندار برنامه داشته باشد، هدف تعیین کند، بداند چرا این اهداف را تعیین کرده و چگونه باید آن‌ها را اجرایی کند، بداند چه زمانی باید شروع کند و چه زمانی باید کار پایان یابد، بداند منابع انسانی، مالی و اطلاعاتی را از کجا باید بیاورد، بداند دستاورد اقداماتش را چه زمانی می‌تواند برداشت کند، حالا اگر فردی این مسائل را نداند چه بومی و چه غیربومی، مسلماً تفاوتی به حال استان نخواهد داشت.
 ‌ برخی می‌گویند درست است کرمانشاه در زمان اصولگرایان استاندار بومی داشته اما اگر در زمان دولت اصلاحات و تدبیر و امید استاندار بومی منصوب می‌شد نتیجه بهتری به دست می‌آمد و نباید عملکرد نه‌چندان خوب استانداران بومی دولت اصولگرایان را به همه تعمیم داد، نظر شما چیست؟
خب من استاندار غیربومی بودم اما تمام توانم را برای اعتلای استانی که در آن خدمت می‌کردم به کار بستم و معتقدم دانش، مهارت، تجربه و شخصیت برای استاندار بسیار مهم‌تر از بومی یا غیربومی بودن است. پست استانداری یک پست استراتژیک است و کسی که بر این صندلی تکیه می‌زند باید ویژگی‌های خاصی داشته باشد یعنی اساساً بفهمد توسعه یعنی چه، بتواند یک استراتژی چهارساله برای استان تدوین کند، بعد از تدوین استراتژی توان عملیاتی کردن آن را داشته باشد، دنیای فنّاوری را بشناسد، روابط اجتماعی را خوب بشناسد، علم کافی در مورد روابط منطقه‌ای داشته باشد، جایگاه شخصیت‌ها و مشاهیر، شعرا و دانشمندان، متخصصان و ورزشکاران، سران ایلات و طوایف را بشناسد و بداند که باید برای توسعه استان از پتانسیل آن‌ها استفاده کند و با هر یک تعامل منطقی داشته باشد.
 یعنی به نظر شما بومی یا غیربومی بودن استاندار تأثیری بر روند توسعه استان ندارد؟
در بسیاری از شرکت‌های بزرگ و معتبر دنیا اصلاً مدیران بومی نیستند، اتفاقاً تنوع قومیت و سایر تفاوت‌ها امروزه در سازمان‌های بزرگ یک مزیت است.
 ‌ به‌هرحال بعد از پایان دوره استانداری شما تا زمان حاضر، مدیران زیادی به استان آمده‌اند اما درنهایت قرار گرفتن نام کرمانشاه در صدر بیکارترین استان‌های کشور و وضعیت کنونی کرمانشاه ماحصل آن بوده، به نظر شما چرا کرمانشاه به این نقطه رسیده است؟
برخی از این اشتباهات به مسائل کلان کشور ارتباط دارد، در دوران احمدی‌نژاد که منابع زیادی به هدر رفت استان کرمانشاه هم درگیر این مشکلات شد، الآن هم رویکردهای جدیدی برای توسعه مناطق وجود دارد و دیگر رویکردها و برنامه‌های مثلاً بیست‌ساله جواب نمی‌دهد و باید رویکردهای جدید در دستور کار قرار بگیرد. این رویکردهای جدید نیازمند دانش جدید است و اگر مدیران ما اطلاعی از دانش‌های روز توسعه‌ای به‌ویژه توسعه مناطق نداشته باشند وضع همین است و شاهد تغییری در وضعیت کرمانشاه نخواهیم بود.
 ‌حالا که اسم احمدی‌نژاد مطرح شد، زمانی که شما استاندار کرمانشاه بودید و جو کشور هم کاملاً به سود ایشان بود به‌صراحت انتقاد خودتان را از تصمیم احمدی‌نژاد برای رئیس‌جمهور شدن بیان کردید و گفتید قبای شهرداری هم به تن او گشاد است، آیا شناخت خاصی از احمدی‌نژاد داشتید؟
نه شناخت خاصی نداشتم اما به‌عنوان کسی که حدود بیست سال است در حوزه مطالعات استراتژیک کار می‌کنم و مطالعه دارم، نسبت به مسائل دید استراتژیک پیداکرده‌ام و خب بعدها هم مشخص شد مطلبی که من گفتم درست هم از آب درآمد. همچنین زمانی که در دولت مرحوم هاشمی رفسنجانی آقای احمدی‌نژاد استاندار اردبیل بود، من معاون وزیر جهاد سازندگی بودم و برای تشکیل جهاد بارها به اردبیل رفتم و ایشان را می‌دیدم و با نوع کار کردنش هم آشنا شده بودم. در شهرداری تهران هم می‌دیدم چه رویکردهای پوپولیستی دارد، همه این موارد کنار یکدیگر قرار گرفت و من به این نتیجه رسیدم که ایشان کشور را به خاک سیاه خواهد نشاند که نشاند.
  آقای بازوند به تازگي استاندار کرمانشاه شده‌اند و استانی با شرایط حساس را تحویل گرفته‌اند، به‌عنوان مدیری که با شرایط کرمانشاه آشنایی دارید چه توصیه‌ای به استاندار جدید کرمانشاه می‌کنید؟
همه استانداران برای موفقیت باید هم‌جهت را مشخص کنند و هم باید حرکت را تشدید کرد، جهت بدون حرکت یعنی باتلاق و حرکت بدون جهت یعنی منجلاب؛ بنابراین استاندار باید تعیین کند که چه اهدافی را در طول این چهار سال باید محقق کنند و بگوید که چرا می‌خواهد این کار را انجام دهد، منابع را مشخص کند و با توجه به آنچه در اختیار دارد عمل کند نه اینکه شعار بدهد، اگر هدف تعریف نشود و فقط بدویم، خیلی نتیجه‌ای به دست نمی‌آید و بالعکس. اینکه فقط بشینیم و هدف تعیین کنیم اما این اهداف به مرحله عملیاتی نرسند بازهم ما به بیراهه رفته‌ایم.
  یکی از مشکلاتی که اکنون در وزارت کشور وجود دارد و شاهد انتقاد بسیاری از کارشناسان و حتی مدیران نسبت به آن هستیم دوره‌های کوتاه‌مدت مدیریتی است یعنی تا مدیری می‌خواهد برنامه‌هایش را اجرایی کند تعویض می‌شود در این مورد چه نظری دارید؟
ببینید هر مدیری از همان بدو ورود بدون توجه به زمان عوض شدنش باید برنامه‌ریزی داشته باشد. من زمانی که وارد کرمانشاه شدم و برنامه‌ای که برای کرمانشاه داشتم چهار سال بعدش را هم طراحی کردم و در یک کتابچه به‌عنوان مهر تا مهر همه تدوین شد. بنابراين کارهایی که انجام‌شده بود و حتی کارهایی که در چهار سال بعد باید انجام می‌شد برای مردم تعریف کرده بودیم تا مردم بدانند حق آن‌ها و مطالباتشان کدام است و بنابراین اینکه بگوییم چون مشخص نیست ما چند سال مدیر هستیم پس امکان برنامه‌ریزی وجود ندارد تنها یک بهانه است و هر مدیری که بخواهد برای مردم کاری کند، بدون توجه به زمان مدیریتش باید باهدف و برنامه جلو برود. اگر برنامه ندارند چرا می‌پذیرند که مدیر شوند؟ چرا می‌پذیرند که استاندار شوند و با سرنوشت توسعه یک استان بازی کنند.
    الآن که وضعیت کرمانشاه به مرحله بحرانی رسیده، مردم بسیار از شما و دوران مدیریت شما یاد می‌کنند آیا حرف خاصی خطاب به مردم کرمانشاه دارید؟
فقط یک‌بار دیگر ارادت خودم را به مردم شریف کرمانشاه اعلام می‌کنم و معتقدم مردم کرمانشاه نیازمند خدمتگزاری هستند و هر کس می‌خواهد آخرتش را نسوزاند اگر توان ندارد مدیر نشود و اگر می‌خواهد آخرتش را بسازد باید به ملت خدمت کند. تا کرمانشاه یک مدیر استراتژیک نداشته باشد کاری جلو نمی‌رود و منابع هم اثربخشی خود را از دست می‌دهند من آمادگی دارم در این زمینه کمک کنم تا یک سندی تدوین شود تا بر اساس آن کرمانشاه به سمت توسعه حرکت کند.

 


دیدگاه‌ها(۰)