۱۳۹۶ شنبه ۵ اسفند
شماره‌های پیشین:
شماره ۳۰۷۶ - ۱۳۹۶ پنج شنبه ۱۲ بهمن
درس‌هایی از اوبر
مسوولیت‌های اجتماعی شرکت‌‌‌‌‌‌‌‌‌های حمل و نقل فناوری محور

هشتک “حذف اوبر” که ترند شد، خبر آمده بود که این شرکت تاکسی اینترنتی محبوب آمریکایی که در پی تصمیم ترامپ مبنی بر منع ورود اتباع 7 کشورعمدتا مسلمان خیلی‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها را در فرودگاه سرگردان ساخته و با وجود اعتصاب رانندگان تاکسی‌‌‌‌‌‌‌‌‌ نیویورک، همچنان به تحریم بخشی از مسافران خود ادامه داده است، اما سوالات جدی نظریه پردازان حوزه کسب و کار از راه نرسیده، چالشی جدی برای اوبر رقم زده بود: آیا اوبر با این تصمیم دردسرساز، مسئولیت اجتماعی را نادیده گرفت؟ آیا انجام همه‌‌‌‌‌‌‌‌‌ مسئولیت‌های اجتماعی امکان‌پذیر است؟
امروزه تمامی مشتریان، علاقمند به خرید و استفاده از خدمات شرکت‌‌‌‌‌‌‌‌‌هایی هستند که احترام به حقوق مصرف کننده و رضایت مشتری را به عنوان ارزش سازمانی خود نهادینه کرده باشند. این احترام و ارزش در قالب مسئولیت‌‌‌‌‌‌‌‌‌های اجتماعی شناخته می‌‌‌‌‌‌‌‌‌شود، مقوله‌‌‌‌‌‌‌‌‌ای که این روزها در تحلیل روندهای اقتصادی حال و آینده جهان مطرح است.
کیت دیویس نظریه پرداز و استاد دانشگاه آریزونا می‌‌‌‌‌‌‌‌‌گوید: “ مسئولیت اجتماعی به تصمیم‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها و کنش‌‌‌‌‌‌‌‌‌های کسب و کار به دلایلی که دست‌‌‌‌‌‌‌‌‌کم بخشی از آن‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها فراتر از منافع اقتصادی و فنی شرکت است مربوط می‌‌‌‌‌‌‌‌‌شود.” سالهاست که شرکت‌‌‌‌‌‌‌‌‌های صاحب سرمایه اروپایی و آمریکایی در کسب و کار و بنگاه‌‌‌‌‌‌‌‌‌های اقتصادی خود به مسئولیت اجتماعی توجه ویژه‌‌‌‌‌‌‌‌‌ای دارند. به طوریکه این شرکت‌‌‌‌‌‌‌‌‌های چند ملیتی، سالانه گزارش مسئولیت اجتماعی خود را منتشر می‌‌‌‌‌‌‌‌‌کنند تا به مخاطبان ومشتریان خود اعلام کنند محصول نهایی آن‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها و به طور‌‌‌‌‌‌‌‌‌کلی مجموعه فعالیت سالانه شرکت تا چه اندازه از استانداردهای زیست محیطی و یا توسعه انسانی و حقوق بشری پیروی کرده است.
مسئولیت اجتماعی در ایران
مقوله مسئولیت اجتماعی در ایران، جدید و نوپا است بطوریکه می‌‌‌‌‌‌‌‌‌توان گفت برخی شرکت‌‌‌‌‌‌‌‌‌های بازار سرمایه هنوز زیرساخت یا اساسنامه‌‌‌‌‌‌‌‌‌ رسمی در این راستا ندارند و یا حتی اطلاع رسانی در این زمینه انجام نداده‌‌‌‌‌‌‌‌‌اند. فاطمه دانشور، رئیس کمیسیون اخلاق وکسب و کار و مسئولیت اجتماعی اتاق بازرگانی در این باره می‌‌‌‌‌‌‌‌‌گوید:” متاسفانه شرکت‌‌‌‌‌‌‌‌‌های ایرانی در شاخص مسئولیت‌‌‌‌‌‌‌‌‌های اجتماعی نسبت به سایر کشور‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها در جایگاه خوبی قرار ندارند.”  به گفته وی: “در شاخص نیکوکاری که به شاخص مسئولیت اجتماعی کمی نزدیک است، در بین 161 کشور، در جایگاه 91 قرار گرفته‌‌‌‌‌‌‌‌‌ایم. شرکت‌‌‌‌‌‌‌‌‌هایی که در ایران مفهوم مسئولیت اجتماعی را کامل، اجرا و یا برنامه‌‌‌‌‌‌‌‌‌ریزی کرده باشند به تعداد انگشتان یک دست هم نمی‌‌‌‌‌‌‌‌‌رسد.”
اما با این همه،  هنوز هم موسسات و سازمان‌‌‌‌‌‌‌‌‌هایی هستند که در این زمینه سرآمد باشند به عنوان مثال “محک” موسسه خیریه حمایت از کودکان سرطانی ایران، در میان تمام سازمان های مردم نهاد جهان که در آن 240 شرکت آمریکایی حاضر بودند ، رتبه چهارم را به خود اختصاص داد و به نوعی آب رفته را به جوی برگرداند.
رفتار مسئولانه  در حمل و نقل
وقتی پای حمل‌‌‌‌‌‌‌‌‌و‌‌‌‌‌‌‌‌‌نقل به مقوله مسئولیت اجتماعی باز می‌‌‌‌‌‌‌‌‌شود، ممکن است ناخودآگاه ذهن به سراغ چالش ها و ریسک های حوزه محیط زیست برود، همچون آلودگی هوا، معضلات گرم شدن تدریجی کره زمین، مصرف بی‌‌‌‌‌‌‌‌‌رویه انرژی‌‌‌‌‌‌‌‌‌های تجدیدناپذیر، آلودگی صوتی و ده‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها عامل مخرب دیگر.
از سال 2016 میلادی شرکت “کولاس” زیرمجموعه گروه بویگو در فرانسه مشغول ساخت پنل خورشیدی قدرتمندی در جاده‌‌‌‌‌‌‌‌‌هاست که می‌‌‌‌‌‌‌‌‌تواند وزن یک تریلر 18 چرخ را تحمل کند. مدیر بخش فناوری کولاس در خصوص این فناوری که در راستای رفتار مسئولانه این شرکت در برابر حفظ محیط زیست است، می‌‌‌‌‌‌‌‌‌گوید:” ما تصمیم داریم زندگی دوباره به جاد‌‌‌‌‌‌‌‌‌ه ها ببخشیم، مزرعه‌‌‌‌‌‌‌‌‌های خورشیدی قسمتی از زمین را به خود اختصاص می‌‌‌‌‌‌‌‌‌دهند که قابلیت کشاورزی در آن وجود دارد و در مقابل، استفاده از جاده‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها برای تولید آسانتر و بهینه‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی انرژی خورشیدی است. بنا بر اظهارات این مدیر ارشد فرانسوی، بویگو هم‌‌‌‌‌‌‌‌‌اکنون مشغول نصب این پنل‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها در برخی از جاده‌‌‌‌‌‌‌‌‌های فرانسه است و تصمیم دارد فناوری خود را در سال نو میلادی در چهار قاره آزمایش کند.
این اقدامات البته در ایران نیز بی سابقه نیست. برابر منشور مسئولیت اجتماعی وزارت راه و شهرسازی مسئولیت اجتماعی باید علاوه بر ملاحظات اخلاقی، اجتماعی و سازمانی، پاسخگوی تاثیرات ناشی از فعالیت‌‌‌‌‌‌‌‌‌های این حوزه در قبال جامعه و محیط زیست باشد. ادامه در ستون چپ...
درس‌هایی از اوبر
مسوولیت‌های اجتماعی شرکت‌‌‌‌‌‌‌‌‌های حمل و نقل فناوری محور

ادامه  از همین  صفحه . . این روزها دیگر کسی  نیست که از خیابان‌‌‌‌‌‌‌‌‌های پرترافیک و شلوغ کلان شهرها یا کلافگی  ناشی از نبود جای پارک و نیز،  از سر و صدای خودروهای فرسوده گلایه نکند. با این حال، سوالی که مطرح می‌‌‌‌‌‌‌‌‌شود این است که زیرساخت‌‌‌‌‌‌‌‌‌های حمل و نقل درون شهری تا چه اندازه می‌‌‌‌‌‌‌‌‌تواند با این حال، سوالی که مطرح می‌‌‌‌‌‌‌‌‌شود این است که زیرساخت‌‌‌‌‌‌‌‌‌های حمل و نقل درون شهری تا چه اندازه می‌‌‌‌‌‌‌‌‌تواند برای استفاده مردم توجیه پذیر باشد؟
محبوبیت تازه واردهای حمل و نقل
درسالی که گذشت، تکنولوژی با سرعت باورنکردنی جاده‌‌‌‌‌‌‌‌‌های حمل و نقل را طی کرد و نوآوری‌‌‌‌‌‌‌‌‌هایی را به این عرصه تقدیم کرد که به سختی در باور می‌‌‌‌‌‌‌‌‌گنجد. شرکت‌‌‌‌‌‌‌‌‌های فناوری محور در حوزه حمل و نقل اگرچه سالهاست در سراسر دنیا شکل گرفته‌‌‌‌‌‌‌‌‌اند اما در ایران به این شکل در زمره تازه‌‌‌‌‌‌‌‌‌واردان قرار می‌‌‌‌‌‌‌‌‌گیرند. نمونه‌‌‌‌‌‌‌‌‌ بارز آن شرکت آمریکایی “اوبر” است که اولین بار در سال 2009 تاسیس و حالا بعد از گذشت 8 سال به اولین استارتاپی بدل شده که دارای گرانترین سهام در بازار بورس نیویورک است.  
به تازگی پای این استارتاپ‌‌‌‌‌‌‌‌‌ حوزه حمل و نقل به ایران هم رسیده، به طوری که شرکت ایرانی “اسنپ” بعد از گذشت کمتر از 3 سال به چنان محبوبیتی نزد مردم رسیده که بازار حمل و نقل درون شهری را قبضه کرد. شهرام شاهکار، مدیرعامل اسنپ می‌‌‌‌‌‌‌‌‌گوید:” آمارهای ما نشان می‌‌‌‌‌‌‌‌‌دهد، 95 درصد از مردمی که سرویس‌‌‌‌‌‌‌‌‌های اسنپ را استفاده می‌‌‌‌‌‌‌‌‌کنند بار دیگر هم از همان سرویس درخواست خودرو می‌‌‌‌‌‌‌‌‌کنند.” آمار و ارقام حکایت از آن دارد که این شیوه حمل و نقل مورد اقبال عمومی قرار گرفته، اما بازهم طرح این سوال به ذهن می‌‌‌‌‌‌‌‌‌رسد که این محبوبیت تا چه زمانی پابرجاست؟
پاسخ واضح جامعه
“ تصمیم دونالد ترامپ مبنی بر منع ورود اتباع 7 کشورعمدتا مسلمان خیلی‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها را در فرودگاه سرگردان ساخته بود، در ایام اعتراض به تصمیم ترامپ، رانندگان تاکسی شهر نیویورک  طی یک اقدام همگانی و به صورت موقت از ارائه خدمات خود به فرودگاه این شهر سر باز زدند. آنها این کار را برای حمایت از افراد معلق در فرودگاه که از ورود آنان جلوگیری شده بود، انجام دادند. در مقابل، شرکت اوبر تصمیم گرفت تا در این مدت خدمات ویژه‌ای را برای سرویس‌دهی به  فرودگاه در نظر بگیرد. این کار اوبر یک بی‌حرمتی واضح به جامعه‌ رانندگان نیویورک محسوب می‌شد و بیانگر این موضوع بود که اوبر اعتراض به قانون منع ورود را به گونه‌ای تایید کرده است. اوبر می‌گوید که این تصمیم یک واکنش یا مشارکت سیاسی نبود و تنها برای افزایش صرفه اقتصادی به اجرا در آمد. اوبر همچنین این اقدام را بی‌حرمتی به تصمیم رانندگان تاکسی نیویورک ندید. پس از این رخداد بسیاری از کاربران سابق اوبر این برنامه را از روی دستگاه تلفن همراه خود حذف کرده و حساب کاربری خود را نیز غیر‌فعال کرده و تعداد زیادی از آنان به سوی شرکت رقیب اوبر یعنی لیفت سرازیر شدند. با این کار، لیفت توانست جایگاه و محبوبیت برنامه‌ خود را در میان برنامه‌های دیگر در اپ‌‌استور تا رده‌ ۴ بالا ببرد و در عوض اوبر به رده ‌ ۱۳ سقوط کرد.” با این اتفاق،  فعالان حوزه کسب و کار مطالب قبلی خود را در وظایف اجتماعی برندها یادآوری کردند که یک شرکت حمل و نقل، رانندگان، مسافرانم و حتی مردم عادی را باید به عنوان ذی نفع تلقی کند و برای بقا، اهداف اجتماعی و انسانی را در فرهنگ سازمانی خود بگنجاند. شیوه ای که استارتاپ های ایرانی به ویژه اسنپ در ابتدای کار بر آن پای فشرد.
بعد از آن اتفاقات چه بر سر اوبر آمد
“اوبر باید با این تحریم فراگیر شرکتش دست و پنجه نرم می‌کرد. این شرکت هیچ‌گاه یک محبوبیت واقعی و عام را در اختیار نداشته است. این پس‌زنی توسط مردم با حذف اپلیکیشن اوبر و با راه‌اندازی کمپین حذف اوبرآغاز شد. در مقابل این جنبش، اوبر سیاست‌های خود را تغییر داد و بیانیه‌ رئیس جمهور مبنی بر منع ورود مهاجران را تحریم کرد. اگرچه آنها ۳ میلیون دلار را برای کمک به رانندگان این کمپین کنار گذاشتند اما با آسیبی که به وجهه این شرکت وارد آمد اوبر راهی طولانی را برای جلب اعتماد کاربران خود در پیش دارد. همانطور که می‌دانید، جبران خسارت شکستن عهد، کار آسانی نیست.”
با این حال شاید هنوزهم پاسخ به این سوالات برای مدیران این شرکت یا سازمان‌‌‌‌‌‌‌‌‌های مشابه، قابل توجیه نباشد اما سوای هر مساله‌‌‌‌‌‌‌‌‌، این نکته قابل تامل است که قضاوت‌های مردم یقینا بر نوع تجارت و فعالیت و شهرت هر کمپانی تاثیر بسزایی خواهد داشت و این موضوع میزان مسئولیت‌پذیری اجتماعی را برای هر شرکت افزایش می‌دهد.

 


دیدگاه‌ها(۰)